Клубтар еурокубокқа шықты, құрама әлі бір турнирге де іліге алмады
2002 жылы Қазақстан АФК-дан УЕФА-ға өтті. Клубтар еурокубоктардан орын алды, ал құрама үшін бұл әлем чемпионаты іріктеуінде 9 жеңістің орнына 5 жеңіс болды.
Қайрат Чемпиондар лигасының негізгі кезеңіне 2025 жылғы 26 тамызда шықты: Селтикті пенальтиде 3:2 ұтты, оған дейінгі екі кездесу де нөлмен бітті. Бұл — 2002 жылы Қазақстан Азиядан Еуропаға көшкелі бері клубтардың ең үлкен жетістігі. Сол кезде Қазақстан УЕФА кестесінде 38-орында тұрған, ұпайы — 12,375.
Клубтардың есебін екі тамыз күні жазды
Ассоциация коэффициенті клубтардың соңғы бес маусымдағы еурокубоктардағы нәтижелерінен жиналады. Осы бесжылдықтағы Қазақстанның ең жақсы маусымы — 3,625 ұпайлы 2025/26. Дәл он жыл бұрын, 2015 жылғы 26 тамызда, топтық кезеңге Астана шыққан еді: АПОЭЛ-ды екі кездесудің қорытындысымен 2:1 ұтып, кейін 6 матчта 4 ұпай жинады.
Федерация 2000 жылы Азиядан кетуді ұйғарды
Азиядан кету нәтижеге байланысты болған жоқ. 2000 жылы федерация АФК құрамында болуды ел футболының дамуы үшін болашағы аз деп санады және УЕФА-ға өтуді көздейтінін мәлімдеді. Сол жылы Қазақстан үміткер мүше атанды, ал толық мүшелікті 2002 жылғы 25 сәуірде Стокгольмде алды.
Ауысу үш жылға жуық ресми ойынсыз қалдырды. Азиядағы соңғы ресми матчын құрама 2001 жылғы 25 сәуірде өткізді — Алматыда Иракпен 1:1, 25 000 көрермен алдында. Одан кейін Қазақстан 2004 жылғы Азия кубогының да, Еуропа чемпионатының да іріктеуіне қатыспай, тек жолдастық кездесулер өткізді. Келесі ресми ойын 2004 жылғы 8 қыркүйекте болды: үй алаңында Украинаға 1:2.
Тікелей салыстыруға келетін жалғыз турнир — әлем чемпионаты іріктеуі
Қазақстан әлем чемпионатының іріктеуінде Азияда да, Еуропада да ойнады, сондықтан салыстыру осы турнир бойынша ғана дұрыс. Азиялық кезеңде құрама 18 матч өткізіп, 9-ында жеңді. Еуропалық кезеңде — 58 матч және 5 жеңіс. Жіберілген доптардағы айырма одан да айқын: 23-ке қарсы 138.
| Цикл | Конфедерация | Матч | Ж | Т | Ұ | Доптар |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1998 | АФК | 12 | 5 | 3 | 4 | 22:21 |
| 2002 | АФК | 6 | 4 | 2 | 0 | 20:2 |
| АФК-да барлығы | — | 18 | 9 | 5 | 4 | 42:23 |
| 2006 | УЕФА | 12 | 0 | 1 | 11 | 6:29 |
| 2010 | УЕФА | 10 | 2 | 0 | 8 | 11:29 |
| 2014 | УЕФА | 10 | 1 | 2 | 7 | 6:21 |
| 2018 | УЕФА | 10 | 0 | 3 | 7 | 6:26 |
| 2022 | УЕФА | 8 | 0 | 3 | 5 | 5:20 |
| 2026 | УЕФА | 8 | 2 | 2 | 4 | 9:13 |
| УЕФА-да барлығы | — | 58 | 5 | 11 | 42 | 43:138 |
2002 жылғы жолды бөлек оқыған жөн: 6 матч, 4 жеңіс, 2 тең ойын, бірде-бір жеңіліс — және шығып қалу. Қазақстан топта Иракпен бірдей ұпай жинады, бірақ бірінші орынды доптар айырмасынан жіберіп алды. Ирак Непалды 9:1 ұтты, Қазақстан сол Непалды 6:0 және 3:0 ұтқан-ды, осы доптар жетпей қалды.
Азияда ұтқандар Еуропада кездеспейді
Сандардағы айырманы көбіне күнтізбе түсіндіреді. 2002 жылғы іріктеуде Қазақстан Непалды екі рет, Макаоны екі рет ұтты — жалпы есеп 17:0, — ал Иракпен екі ойынды да тең аяқтады. Төрт жыл бұрын, 1998 жылғы іріктеудің бірінші раундында, ол төрт матчтың төртеуін де ұтқан: Пәкістанды 3:0 және 7:0, Иракты 2:1 және 3:1.
Еуропада есепті нөлден бастауға тура келді
Алғашқы еуропалық цикл құрама тарихындағы ең нашары болды: 12 матчта 1 ұпай және топтағы соңғы орын. УЕФА-ның ресми турниріндегі алғашқы жеңісін Қазақстан тек 2007 жылғы 24 наурызда алды — Алматының Орталық стадионында Сербияны 2:1 ұтты. Бұл — азиялық кезең аяқталған алаң.
Еуропадағы ең жақсы цикл — 2024 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеуі: 11 матч, 6 жеңіс және плей-оффқа шығу, онда 2024 жылғы 21 наурызда Грекияға 0:5 ұтылды. Осы бір іріктеудегі алты жеңіс еуропалық кезеңдегі 58 әлем чемпионаты матчының бәріндегіден көп. 2026 жылғы іріктеуде құрама 8 ұпай жинап, J тобында төртінші орын алды.
Нені білмейміз
Ең бастысын тексеру мүмкін емес. Сол матчтан кейін Қазақстан азиялық іріктеулерде ойнаған жоқ, сондықтан еуропалық жылдарды салыстыратын нәрсе жоқ: 18 матч пен 9 жеңіс сол жерде қалды. Құрама әлем чемпионатына да, Еуропа чемпионатына да шыққан емес — Азиядан да, Еуропадан да. Федерация мен клубтардың УЕФА-дан қанша ақша алатынын ашық дереккөздерден таппадық.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан УЕФА-ға қашан өтті?
Қазақстан құрамасы Азия іріктеуінде қалай ойнады?
УЕФА коэффициенттер кестесінде Қазақстан қай орында?
Өту клубтарға не берді?
- Құрама тарихы және іріктеу кестелері — https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakhstan_national_football_team
- УЕФА-ға қабылданған күн мен орын — https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakhstan_Football_Federation
- 2000 жылғы шешім және УЕФА-дағы алғашқы жеңіс — https://ru.wikipedia.org/wiki/Сборная_Казахстана_по_футболу
- 2026 жылғы 26 тамыздағы коэффициенттер кестесі — https://en.wikipedia.org/wiki/UEFA_coefficient
- Қайраттың Чемпиондар лигасына шығуы — https://en.wikipedia.org/wiki/FC_Kairat
- Астананың Чемпиондар лигасына шығуы — https://en.wikipedia.org/wiki/FC_Astana