Болжам: Сабах — Шамахы

Алдымен қысқаша кесте. «Сабах» 2-орында, тоғыз ойында 20 ұпай, доп айырмасы 20:4. «Шамахы» 7-орында, он ойында 13 ұпай, доптары 15:14. Көшбасшы «Нефтчи» он ойында 21 ұпай жинады, яғни чемпион бір ойынды кем өткізген, ал айырма бір ғана ұпай. Төменде мен бұл ойын туралы оқырманның ойына келетін сұрақтарды бір-бірлеп қарап шығамын.

«Сабахқа» не болды, үш ойын қатарынан жеңіс жоқ па?

Иә, солай. Соңғы бес ойынды ретімен алайық. 13 қазанда УЕФА Чемпиондар лигасында үйде «Сабах» 2:0 «Славия Прага». 17 қазанда сапарда «Габала» 0:4 «Сабах». Содан кейін құлдырау басталды: 20 қазанда үйде «Сабах» 1:2 «Боруссия Дортмунд», 25 қазанда «Сабах» 0:0 «Карабах», 30 қазанда сапарда «Тұран Товуз» 3:2 «Сабах».

Бес ойында екі жеңіс, бір тең ойын, екі жеңіліс. Тоғыз гол соғылып, бесеуі жіберілді. Құлдырауды ең анық көрсететін нәрсе — қорғаныс. Алғашқы екі ойында чемпион қақпасын таза сақтады, кейінгі үшеуінде бес гол өткізді. Шабуыл да тоқырады: «Карабахқа» қарсы бір де гол жоқ.

Ал бұған дейін бәрі басқаша еді. Тамыз бен қыркүйекте «Сабах» лигада бір де ұпай жоғалтпады: «Сабах» 2:0 «Кяпаз», «Араз-Нахчыван» 0:1 «Сабах», «Сабах» 5:0 «Зира», «Шафа» 0:3 «Сабах», «Сабах» 3:1 «Имишли». Бес турда бес жеңіс, он төрт гол соғылып, біреуі ғана жіберілді. Қазан айының басында «Нефтчи» алаңында 0:0 болды, бұл да жаман нәтиже емес. Сол кезде көпшілік чемпион тағы да алға оңай кетеді деп ойлаған шығар.

Бірақ бұл жерде пропорцияны сақтау керек. Лигадағы тоғыз ойында «Сабах» бар болғаны 4 гол жіберді, оның үшеуі бір кеште, Товузда. Сондықтан мен мұны жүйелі дағдарыс емес, бір сәтсіз кеш деп көремін, ал «Карабахпен» 0:0 — шабуылдағы шаршаудың белгісі.

УЕФА Чемпиондар лигасы күшін алып жатыр ма?

Менің ойымша, иә, және бұл кездейсоқ емес. «Сабах» маусымды шілдеде бастады: «Нью Сейнтс», «КуПС», «Орхус», содан кейін плей-оффта «Хапоэль Беэр-Шева». 25 тамызда қосымша уақытта «Сабах» 5:2 «Хапоэль Беэр-Шева», екі ойынның қорытындысы 6:4. Клуб тарихында алғаш рет УЕФА Чемпиондар лигасының негізгі кезеңіне шықты.

Негізгі кезең оңай болған жоқ. 10 қыркүйекте «Манчестер Юнайтед» 4:0 «Сабах». Кейін Бакудегі Олимпиада стадионында 29 670 көрерменнің алдында «Славияны» ұтты, ал «Дортмундпен» ойынға 47 221 адам жиналды. Үш турдан кейін «Сабах» 36 команданың ішінде 25-орында, 3 ұпаймен.

Ең маңызды детальді күнтізбе береді. 5 қарашада, Баку уақытымен түнгі 00:00-де, «Сабах» Норвегияда, Ставангерде «Викингпен» ойнайды. Одан кейін үйге оралып, 8 қарашада «Шамахыны» қабылдайды. Яғни ұзақ сапардан кейін аз ғана демалыс. Ал 25 қарашада Бакуге «Барселона» келеді. Мұндай кестеде лиганың кәдімгі ойындары оңай назардан тыс қалады.

Ал «Шамахы» соңғы апталарда қалай ойнап жүр?

Бір қызығы, «Шамахының» соңғы бес ойыны «Сабахтікімен» бірдей нәтиже береді. 20 қыркүйекте үйде «Шамахы» 2:1 «Араз». 10 қазанда сапарда «Зира» 1:1 «Шамахы». 16 қазанда үйде «Шамахы» 3:2 «Сафа». 25 қазанда сапарда «Имишли» 2:1 «Шамахы». 1 қарашада үйде «Шамахы» 2:3 «Нефтчи».

Екі жеңіс, бір тең ойын, екі жеңіліс, барлығы жеті ұпай. Соғылған доп тоғыз, жіберілгені де тоғыз. Яғни «Шамахының» ойындарында гол жиі түседі: бес кездесудің төртеуінде үш және одан көп гол. Бірақ үрдіс төмен қарай: соңғы екі ойын жеңіліспен аяқталды.

Ең соңғы ойын ерекше назар аударуға тұрарлық. 1 қарашада «Шамахы» көшбасшы «Нефтчиге» үйде есе жіберді, бірақ екі гол соқты. Сол жеңіліс «Шамахыны» 7-орында қалдырды, 13 ұпай. Әрі қонақтар Абшеронға жеті күндік үзіліспен келеді. Апта ортасындағы еуропалық ойын оларды күтпейді: клубтың соңғы еуропалық кездесуі 2021/22 маусымында болған.

Тағы бір ескерту: «Шамахы» өткен маусымда да орта тұста болды, 8-орынды алды. Отыз үш турда 9 жеңіс, 11 тең ойын, 13 жеңіліс, доп айырмасы 31:40. Биыл он турда 15:14, яғни олар өткен жылмен салыстырғанда әлдеқайда көп гол соғып жүр.

Өткен маусымда бұл екі команда қалай кездесті?

Үш рет кездесті, және «Шамахы» бірде-бір рет жеңе алмады. 24 тамызда 2025 жылы «Шамахы» 1:2 «Сабах»: чемпионның шабуылшысы бірінші минутта және 76-минутта гол соқты. 2025 жылдың 23 қарашасында Масазырда «Сабах» 0:0 «Шамахы». Ал 3 мамырда 2026 жылы «Шамахы» 0:3 «Сабах», голдар 37-, 78- және 90+1-минуттарда.

Сонымен бірге мен 0:0-ді ұмытпас едім. Үйде, Масазырдағы стадионда, «Сабах» «Шамахыны» ұта алмаған кез бар. Ал ол маусымда чемпион 33 ойында бар болғаны 3 рет жеңілді, 75 гол соқты. Яғни «Шамахы» сол кеште сирек нәтижеге жеткен.

Бұл екі клуб тарихта қай жерде тұр?

«Сабах» — жас клуб. Ол 2017 жылы құрылды, Премьер-лигаға 2018/19 маусымында шықты және алғашқы жылы 7-орын алды. Кейін тез өсті: 2022/23 маусымында күміс, ал 2025/26 маусымында алғашқы чемпиондық. Кубокты да екі рет қатарынан ұтты, 2024/25 және 2025/26 маусымдарында. Соңғы финал 2026 жылдың 13 мамырында өтті: «Зира» 1:2 «Сабах».

«Шамахының» тарихы әлдеқайда ұзақ және шиыршық. Клуб 1997 жылы Хазар университетінің командасы ретінде құрылды, кейін 2004–2017 жылдары «Интер Баку», 2017–2022 жылдары «Кешла» деп аталды. Чемпиондық атақты екі рет алды, 2007/08 және 2009/10 маусымдарында, ал Әзербайжан кубогын 2017/18 және 2020/21 маусымдарында ұтты. УЕФА Чемпиондар лигасында алғаш рет 2008/09 маусымында ойнады.

Сондықтан бұл кездесуді «жаңа ақша мен ескі атақтың» ойыны деп атауға болар еді, бірақ бұл әділетсіз болады. «Шамахының» соңғы еуропалық тартысы 2021/22 маусымында «Сочиге» 2:7 есебімен жеңіліспен аяқталды. Ал «Сабах» биыл тарихында бірінші рет УЕФА Чемпиондар лигасының негізгі кезеңінде ойнап жүр. Екі клубтың арасындағы қашықтық дәл қазір кестедегі жеті ұпайдан әлдеқайда үлкен.

Масазырдағы үй алаңы әлі де сенімді ме?

Иә, лигада «Сабах» үйде жеңілген жоқ. «Сабах» 2:0 «Кяпаз», «Сабах» 5:0 «Зира», «Сабах» 3:1 «Имишли» және «Сабах» 0:0 «Карабах». Соңғы ойын, айтпақшы, Масазырда емес, «Далга Аренада» өтті. Үй стадионы — «Банк Республика Арена», 8 969 орындық. «Шамахының» өз стадионы әлдеқайда кішкентай, 2 176 орын.

Еуропалық кеште «Сабах» Масазырды пайдалана алмайды: стадион УЕФА талаптарына сай емес, сондықтан УЕФА Чемпиондар лигасы Бакудегі Олимпиада стадионында өтеді. Ал лигада команда өз алаңына оралады, және сол алаңда маусым басынан бері бірде-бір рет есе жібермеді.

Тағы бір жайт: «Сабахтың» бір ойыны кейінге қалған. Тамыздағы «Сумгайытпен» үй ойынының нәтижесі жоқ. Сондықтан кестедегі бір ұпайлық айырма толық суретті көрсетпейді. Бірақ қосымша ойынның пайдасы «Шамахыға» қарсы ұпай жоғалтпаған жағдайда ғана сезіледі.

Модель неге соншалық сенімді?

«Модель Dala Sport KZ» үй иелерінің жеңісіне 87% береді, тең ойынға 9%, қонақтарға 4%. Редакция авторлары да осы бағытта: біреуі 82%, екіншісі 83%. Ең сақ автор чемпионға 68% беріп, тең ойынға 20% және қонақтарға 12% қалдырады.

Қонақтарға небәрі 4% — мен мұны сәл қатаң баға деп санаймын. «Шамахы» сапарда мүлде әлсіз емес: «Зира» 1:1 «Шамахы», ал «Имишлиде» бір доп айырмасымен ғана жеңілді. Оның үстіне өткен маусымда Масазырда 0:0 болғанын жоғарыда айттым. Чемпионды жеңу қиын, бірақ одан ұпай алу — бұрын болған оқиға. Сондықтан тең ойынға берілген 9% маған тым аз көрінеді.

Голдар туралы: модель мен екі автор үш және одан көп голға 65% береді, бір автор 54%. Бұл маған қисынды көрінеді. «Шамахының» соңғы бес ойынының төртеуінде үш не одан көп гол соғылды, ал «Сабах» Товузда бір кеште үш гол өткізді.

Модельдің сенімі түсінікті: чемпионның лигадағы доп айырмасы 20:4, ал маусым бойы барлық турнирлерде 12 рет қақпасын таза сақтады. Шабуылда ең көп гол соққан ойыншы барлық турнирлерде 11 гол соқты. Ал «Сабахтың» бапкері 2025 жылдың 20 маусымынан бері жұмыс істейді, бір чемпиондық пен бір кубок әкелді.

Соңғы бір кішкентай деталь. Жазда «Сабах» «Шамахыдан» бір ойыншыны сатып алды, 20 маусымда. Енді ол бұрынғы клубына қарсы шығуы мүмкін. Жексенбідегі ойынның басты сұрағы да осыдан басталады: Норвегиядан оралған чемпион бұрынғы клубтастарынан бір ұпайды болса да жоғалтып алмай ма?