Болжам: Жетісу — Тобол

Тексерілетін тезис: Тобол үйден шыққанда басқа командаға айналады

Бұл мәтінде бір ғана болжамды тексереміз. Тобол маусымда 14 ойынды үйде, 14 ойынды қонақта өткізді. Қостанайда он жеңіс, екі тең ойын және екі-ақ жеңіліс, доп айырмасы 27:17. Сапарда сурет керісінше: екі жеңіс, екі тең ойын, он жеңіліс, доптар 12:21. Яғни 40 ұпайдың төрттен үшінен астамы өз алаңында табылған.

Бұл лигадағы жалпы үрдістің қарапайым көшірмесі де емес. Чемпионатта үй иелері шамамен әр екінші ойында жеңеді, қонақтар — әр төртінші ойында. Тобол сапарда жеті ойынның біреуін ғана ұтады, яғни лиганың орташа қонақ көрсеткішінен екі есеге жуық төмен. Тәртіп жағы да осы бағытқа қарай ауады: маусымдағы 7 қызыл қағаздың 4-еуін Тобол ойыншылары қонақта алған.

Қостанайдағы серия: соңғы бес турда төрт жеңіс

Соңғы нәтижелер тезисті алғашқы көзқараста растайды. 17 қазанда Тобол үйінде Жеңісті 4:2 есебімен ұтты, одан бір апта бұрын Қостанайда Астананы 2:1 есебімен жеңді. 6 қыркүйекте Ұлытау да Қостанайдан 3:1 есебімен жеңіліп қайтты.

Бірақ сол бес ойындағы жалғыз жеңіліс те үйде болды: 17 қыркүйекте Тобол Елімайға 0:2 есебімен ұтылды. Демек, үй алаңы кепілдік бермейді, ол тек ұпайдың негізгі бөлігін береді.

Қарсы дәлел: Алматыдағы 1:4

Тезиске қарсы ең салмақты факт — 13 қыркүйек. Сол күні Қайрат 1:4 Тобол есебімен аяқталған кездесуде қостанайлықтар төрт доп соқты. Қайрат кестеде 63 ұпаймен екінші орында тұр, яғни Тобол сапарда да мықты қарсыласты ұта алатынын дәлелдеген. Маусымдағы екінші сапар жеңісі 16 тамызда келді: Ертіс 0:2 Тобол.

Алайда осы екі ойыннан басқа сапарлардың ешқайсысында Тобол жеңе алмады. Маусымның басында ол Ақтөбеде 4:1 есебімен, ал 20 наурызда Астанада 2:0 есебімен жеңілген. Сондықтан Алматыдағы матчты ереже емес, ережеден тыс жағдай деп қарастырған дұрыс.

Сапардағы жеңілістердің сипаты да назар аудартады. Олардың көбі ірі есеппен емес, бір доппен келген: 4 сәуірде Елімай 1:0 Тобол, 3 мамырда Жеңіс 1:0 Тобол, 17 мамырда Қайсар 2:1 Тобол, 30 тамызда Каспий 1:0 Тобол. Қайсар қазір кестенің ең соңында тұрғанын ескерсек, Тобол сапарда әлсіз командаларға да ұпай қалдырып кеткен. Бұл тезиске ең нақты дәлел: мәселе қарсыластың күшінде емес, алаңның қай қалада екенінде.

Жетісу үйінде аз ұтады, бірақ аз да жібереді

Енді Талдықорған жағына келейік. Жетісу үйде 13 ойын өткізіп, 4 жеңіс, 3 тең ойын және 6 жеңіліс жинады, доптар 11:15. Бір қызығы бар: команда сапарда үйдегіден көп гол соққан, 17 доп. Бірақ сол сапарларда 31 доп жіберген. Үй ойындары тығыз әрі аз голды өтеді, ал бұл Тобол сияқты сапарда әлсіз қарсыласқа ыңғайлы сценарий.

Соңғы үй ойындары осы мінезді көрсетеді. 17 қазанда Жетісу Қайсарды 2:1 есебімен ұтты, 5 қыркүйекте Ертісті 1:0 есебімен жеңді. 18 қыркүйекте үйде Каспийге 0:1 есебімен есе жіберді. Үш кездесуде барлығы бес гол ғана соғылды. Ал 10 қазандағы сапар ойыны да бір доппен шешілді: Қайрат 1:0 Жетісу. 12 қыркүйекте Елімай 2:1 Жетісу есебімен жеңіп шықты.

Соңғы бес турдың өзі де Жетісу үшін айна сияқты. Сол бес ойында екі жеңіс бар, екеуі де Талдықорғанда, ал үш жеңілістің екеуі сапарда келді. Яғни Тоболға қатысты тезистің кері нұсқасы Жетісуге де келеді: ол үйде ғана ұпай алатын команда.

Маусымның басы Жетісу үшін ауыр болды: бірінші турда Астана 4:1 Жетісу есебімен жеңді. Бірақ 21 наурызда Талдықорғанда Қайратпен 0:0 тең түсіп, команда үйде мықты қарсыласты тоқтата алатынын көрсетті. Сәуірдің аяғында Ұлытауды 2:0 есебімен ұтты. Ең ауыр үй жеңілісі 8 тамызда болды: Жетісу 0:4 Ордабасы. Ордабасы қазір кестені 67 ұпаймен бастап тұр, яғни бұл жеңіліс көшбасшыдан келді.

Тағы бір деталь айып добына қатысты. Маусымда Жетісудің қақпасына 10 пенальти тағайындалды, қарсыластар оның барлығын гол етті. Жетісу ойыншылары 6 қызыл қағаз алды, оның 4-еуі сапарда. Тоболдың пайдасына 7 пенальти берілген, олардың 6-уы гол болған. Тығыз, аз голды ойында бір стандарт пен бір шешім бүкіл есепті өзгерте алады.

Наурыздағы 2:2: Тобол 2:0 артықшылығын қосылған уақытта жіберді

Екі команданың осы маусымдағы алғашқы кездесуі 16 наурызда Қостанайда өтті. 58-минутта және 60-минутта Тобол екі доп соғып, 2:0 есебімен алға шықты. 67-минутта Жетісу айырманы қысқартты, ал 90+7-минутта теңестірді. Матч 2:2 есебімен аяқталды.

Бұл ойын тезиске қосымша дерек береді. Тобол үй алаңында, ыңғайлы есеппен ойнап отырып та екі доп айырмасын сақтай алмаған. Ал Жетісу соңғы секундқа дейін тоқтамаған. Сенбіде рөлдер ауысады: енді Жетісу үйде, Тобол сапарда.

Шабуылдың салмағы: Тоболда 11 гол бір ойыншыда

Тоболдың сербиялық шабуылшысы маусымда 28 ойынға шығып, 11 гол соқты және бір рет нәтижелі пас берді. Жартылай қорғаушы ардагер 3 гол мен 7 нәтижелі пас жинады. Жетісудің ең көп гол соққан ойыншысының есебінде 7 гол бар, ол 27 ойын өткізген.

Бұл айырма маңызды, бірақ шешуші емес. Тоболдың сапардағы 12 голы аз, ал 11 голдың бәрі Қостанайда соғылған жоқ. Жетісуге шабуылшыны емес, бүкіл ойын кеңістігін жабу маңыздырақ болуы мүмкін.

Жалпы сандар да айырманы растайды, бірақ оны асыра бағаламау керек. Тобол маусымда 39 доп соғып, 38 доп жіберді, яғни доп айырмасы нөлге жуық. Жетісу 28 доп соғып, 46 доп өткізді. Демек, Тоболдың артықшылығы шабуылдан гөрі қорғаныста, ал ол қорғаныс сапарда әлдеқайда осал: Қостанайдан тыс жерде 14 ойынға 21 доп жіберілген. Талдықорғандағы ойынның басты сұрағы да осы — Жетісу сол осалдықты пайдалана ала ма.

59% мен 39%: модель мен букмекерлік сызық әр жерде

Dala Sport KZ моделі Тоболдың жеңісіне 59%, тең ойынға 23%, Жетісудің жеңісіне 18% береді. Редакция авторларының бірі қонақтарға 51% береді, екіншісі — 54%, екеуі де тең ойынға 25% мен 28% аралығын көреді. Есеп кезіндегі букмекерлік сызық (маржасыз медиана) әлдеқайда сақ: үй иелеріне 34%, тең ойынға 27%, қонақтарға 39%.

Модель мен сызықтың арасындағы айырма — жиырма пайыздық тармақ. Екеуі де Тоболды фаворит деп санайды, бірақ сызық Жетісуге үш еседен көп мүмкіндік қалдырады. Голдар бойынша үміт те қатты емес: модель 2,5-тен көп голға 49% береді, авторлардың бірі тіпті 39% береді.

31 қазанға дейінгі соңғы аялдама

Бұл — маусымның соңғы алдындағы туры. Чемпионат 16 командамен өтіп жатыр және 31 қазанда аяқталады. Сол күні Жетісу үйде Астананы қабылдайды, Тобол Қостанайда Ақтөбемен ойнайды. Талдықорған командасының бас бапкері үшін бұл ойын — маусымды үйде аяқтайтын екі матчтың біріншісі.

Қазақстандық жанкүйер үшін бұл кездесудің мәні осында. Ол чемпиондық немесе еврокубок туралы емес, лиганың ортасы мен төменгі жағы туралы. Тобол 40 ұпаймен кестенің ортасында тұр, Жетісу 25 ұпаймен төменгі топта. Әрбір ұпай қорытынды кестеде көрінеді. Трибуна да әртүрлі: Талдықорғандағы үй ойындарына орта есеппен 1835 көрермен келеді, ал Қостанайдағы Тобол ойындарына — 3168.

Тезистің тексерісі қарапайым болады. Тобол жеңсе, бұл оның маусымдағы үшінші сапар жеңісі болады және Алматыдағы 1:4 кездейсоқ емес екенін көрсетеді. Ал Жетісу ұпай алса, сенбі күнгі ойын осы маусымдағы ең тұрақты заңдылықты тағы бір рет растайды: Тобол Қостанайдан шыққанда басқа командаға айналады. Ал Тобол Ақтөбені қабылдайтын соңғы турда кім дұрыс болғаны тағы да өз алаңында тексеріледі, бірақ бұл басқа әңгіме.