Қазақстанның қыстық Олимпиада медальдарының төртеуі — бір шаңғышыда
Смирнов 1991 жылы Швецияға көшіп кетті, ал үш жылдан кейін Қазақстанға тұңғыш қыстық олимпиада алтынын әкелді. Елдің медаль үлесін санап көрдік.
Шаңғы жарысында Қазақстан қыстық Олимпиадаларда төрт медаль алған, оның бәрін бір спортшы жеңіп алды. Владимир Смирнов Лиллехаммерде алдымен екі күміс алды, ал соңғы жарыста — 50 шақырымда — алтынды иеленді. Ол кезде спортшы Қазақстанда емес, Швецияда тұратын.
Алтыннан үш жыл бұрын Швецияға көшіп кетті
Смирнов 1964 жылдың 7 наурызында Қазақ КСР-інің солтүстігіндегі Щучинскіде дүниеге келген, 1982 жылдан 1991 жылға дейін КСРО құрамасында өнер көрсетті. 1991 жылы ол Швецияға көшіп, Сундсвалль қаласына тұрақтады және жергілікті Stockviks SF клубына ауысты. Кері қайтпады: күні бүгінге дейін сол жерде тұрады.
Одақ тарағаннан кейінгі алғашқы маусым белгісіздікпен өтті. 1992 жылы Альбервильдегі Олимпиадада Смирнов Біріккен команда атынан жарысқа шықты — оның құрамына Қазақстанмен қоса бес бұрынғы кеңестік республика кірді. Медаль бұйырмады: 10 шақырым классикада 13-орын, қуып жетуде 8-орын, 30 шақырымда 9-орын, 50 шақырымда 35-орын.
Швеция азаматтығын Смирнов 1998 жылы алды — мансабын аяқтаған жылы. Оған дейін ол жеті жыл бойы өзі өнер көрсетпейтін елде тұрып, өзі тұрмайтын ел үшін жарысты. Сол 1998 жылғы Нагано Олимпиадасында Қазақстан құрамасының туын да ол көтерді.
Лиллехаммерде Дэлиден екі рет ұтылып, полтинникті жеңді
Тәуелсіз мемлекет ретінде Қазақстан Олимпиадаға тұңғыш рет 1994 жылы Лиллехаммерде шықты, ал елдің есебіндегі алғашқы медальдарды сол жерде Смирнов әкелді. Басы сәтсіз болды: 10 шақырым классикада да, 15 шақырымға қуып жетуде де норвегиялық Бьёрн Дэли озып кетті, Смирнов екі жолы да екінші орында қалды.
| Жарыс | Бірінші | Екінші | Үшінші |
|---|---|---|---|
| 10 км, классика | Бьёрн Дэли — 24:20.1 | Владимир Смирнов — 24:38.3 | Марко Альбарелло — 24:42.4 |
| 15 км, қуып жету | Бьёрн Дэли — 1:00:08.8 | Владимир Смирнов — 1:00:38.0 | Сильвио Фаунер — 1:01:48.6 |
| 50 км, классика | Владимир Смирнов — 2:07:20.3 | Мика Мюллюля — 2:08:41.9 | Стуре Сивертсен — 2:08:49.0 |
Есесін бағдарламадағы ең ұзақ жарыста қайтарды. 50 шақырым классикада Смирнов финдік Мика Мюллюляны 1 минут 21,6 секундқа артта қалдырды — шаңғы жарысында мұндай айырма таласты финиш емес, айқын жеңіс. Бұл алтын тәуелсіз Қазақстан үшін бірінші болды, ал дереккөзде Смирнов ел тарихындағы ең титулды олимпиадашы деп аталады.
- 1988, Калгари, КСРО — 30 км классикада күміс
- 1988, Калгари, КСРО — 4×10 км эстафетада күміс
- 1988, Калгари, КСРО — 15 км классикада қола
- 1994, Лиллехаммер, Қазақстан — 50 км классикада алтын
- 1994, Лиллехаммер, Қазақстан — 10 км классикада күміс
- 1994, Лиллехаммер, Қазақстан — 15 км қуып жетуде күміс
- 1998, Нагано, Қазақстан — 15 км қуып жетуде қола
Смирновтың олимпиада медалі жетеу, бірақ алғашқы үшеуі Қазақстан есебіне кірмейді: оларды ол 1988 жылы Калгариде КСРО атынан алған. Қазақстанға төртеуі жазылды — Лиллехаммердегі бір алтын мен екі күміс және Наганодағы қола.
Тоғыз медальдың төртеуі
| Ойындар | Спортшы | Спорт түрі | Жарыс | Медаль |
|---|---|---|---|---|
| 1994, Лиллехаммер | Владимир Смирнов | Шаңғы жарысы | 50 км, классика | алтын |
| 1994, Лиллехаммер | Владимир Смирнов | Шаңғы жарысы | 10 км, классика | күміс |
| 1994, Лиллехаммер | Владимир Смирнов | Шаңғы жарысы | 15 км, қуып жету | күміс |
| 1998, Нагано | Владимир Смирнов | Шаңғы жарысы | 15 км, қуып жету | қола |
| 1998, Нагано | Людмила Прокашева | Жылдамдықпен коньки тебу | 5000 м | қола |
| 2010, Ванкувер | Елена Хрусталёва | Биатлон | Жеке жарыс | күміс |
| 2014, Сочи | Денис Тен | Мәнерлеп сырғанау | Ерлер жеке | қола |
| 2018, Пхёнчхан | Юлия Галышева | Фристайл | Могул | қола |
| 2026, Милан — Кортина | Михаил Шайдоров | Мәнерлеп сырғанау | Ерлер жеке | алтын |
Кестеде тоғыз жол бар, соның төртеуі — Смирновқа тиесілі. Шаңғы жарысы кестеде тек осы төрт жолда кездеседі: 1998 жылғы Наганодан кейін ел бұл түрден медаль алған емес. Алтын жол екеу-ақ, олардың арасы 32 жыл — Лиллехаммер-1994 және Милан — Кортина-2026, онда ерлердің жеке мәнерлеп сырғанауын Михаил Шайдоров жеңді.
Жазғы Ойындармен салыстырғанда қыстық медаль Қазақстан үшін сирек олжа. Тек 2016 жылғы Рио Ойындарында ғана ел 17 медаль жинады: 2 алтын, 5 күміс, 10 қола — бұл барлық қыстық Олимпиададағы жиынтықтан екі есеге жуық көп. Рионың екі алтынын боксшы Данияр Елеусинов пен жүзуші Дмитрий Баландин алды.
Тандер-Бей-1995: бес күнде үш алтын
Мансабындағы ең жақсы турнир Олимпиадада емес еді. 1995 жылғы әлем чемпионаты Канаданың Тандер-Бей қаласында 9 наурыздан 19 наурызға дейін өтті, сонда Смирнов төрт жеке жарыстың үшеуін жеңді: 9 наурызда 30 шақырым классика, 11 наурызда 10 шақырым классика және 13 наурызда қуып жету. Қорытынды 50 шақырымда ол үшінші болды.
Үш жарыстың екеуінде оның артында сол Дэли финишке келді — бір жыл бұрын Лиллехаммерде оны екі рет озып кеткен қарсылас. Қуып жетуде екінші орынды итальян Сильвио Фаунер, үшінші орынды фин Яри Изометса иеленді.
Әлем чемпионатының алтынын ол бұрын да алған: 1989 жылы Лахтиде 30 шақырымда. Барлығы әлем чемпионаттарында Смирновта 11 медаль бар: 4 алтын, 4 күміс, 3 қола. Әлем кубогының жалпы есебін екі рет — 1990/91 және 1993/94 маусымдарында — жеңіп алды. Кубокта ол барлығы 30 жеке жарыс жеңіп, 66 рет жүлде тұғырына көтерілді, ал жарысқан маусымының саны — 16.
Дереккөздер түсіндірмейтін нәрсе
Неліктен дәл Швецияға көшкені және сонда тұрып Қазақстан үшін қандай шартпен жарысқаны — материал жинақталған дереккөздердің бірде-бірінде жоқ. Хаттамада тек оның осылай жасағаны жазылған: Наганодағы Қазақстан туы және сол жылғы швед азаматтығы.
Екінші олқылық — нәтиженің себебі. Оның елге қосқан медаль үлесін кестеден санап шығуға болады, ал оны не бергенін түсіндіретін дерек жоқ: Швециядағы дайындығы туралы дереккөздерде ештеңе айтылмайды. Белгілісі сол — Олимпиада жүлдегері атанғанда ол әлі көшпеген еді, оны Калгариде алған.