Жеңістер кестесі 18 санайды, ал розыгрыш 19 болған: Қазақстан Суперкубогы
Қазақстан Суперкубогының барлық 19 розыгрышы: чемпион 17 финалдың 11-інде жеңген, «Тобыл» трофейді пенальтимен алады, ал кесте бір розыгрышты жоғалтады.
2008 жылдан бері Қазақстан Суперкубогы 19 рет ойнатылды, ал дереккөздегі жеңістер кестесі 18-ді ғана санайды. Айырма — 2009 жыл: трофей «Ақтөбеге» ойынсыз берілген. Сол кестенің тағы бір оқымаған тұсы бар: «Тобыл» төрт Суперкубок алды, оның үшеуін пенальти сериясымен, әрі үшеуінде де есеп бірдей — 5:4.
Маусымды ашатын жалғыз кездесу
Суперкубок 2008 жылдан бері ойнатылады және құрылымы қарапайым: Премьер-лига чемпионы мен Қазақстан кубогының иегері бір кездесуде түйіседі. Егер екі атақты бір клуб алса, қарсыласы вице-чемпион болады. Оны чемпионат басталмай тұрып өткізеді — екі командалық 17 финалдың бәрі 22 ақпан мен 14 наурыз аралығына сыйған. Трофейдің өзі Златоуст зергерлік зауытында яшмадан жасалған, биіктігі 55 сантиметр.
Чемпион жиірек жеңеді, бірақ басымдық аз
Кездесу екі түрлі жетістіктің — маусым бойы жиналған және кубок торында алынған — салмағын салыстырады. Ел чемпионы кубок иегеріне қарсы шыққан 17 финалда чемпион 11 рет, кубок иегері 6 рет жеңген. Бұл үштен екіден аз, яғни чемпион атағы артықшылық береді, бірақ нәтижені шешпейді. Оның үстіне кубок клубының жеңістері тарихқа біркелкі жайылмаған: алтауының төртеуі соңғы он бір жылға тиесілі, соның ішінде соңғы екі розыгрыш та.
Он тоғыз розыгрыш бір кестеде
2008 жылдан 2026 жылға дейін Суперкубок 19 рет ойнатылды, ал кездесу саны 18. 2009 жылғы розыгрыш мүлде өтпеді: трофей «Ақтөбеге» қарсылассыз берілді. Тағы бір рет, 2021 жылы, бір кездесу форматынан екінші жаққа қарай ауытқып, төрт командалық турнир өткізілді. Екі ауытқудың да түсіндірмесі бар және екеуі де төменде талданады — алдымен кестенің өзі.
| Жыл | Жеңімпаз | Қалай іріктелді | Есеп | Қарсылас | Көрермен |
|---|---|---|---|---|---|
| 2008 | Ақтөбе | 2007 чемпионы | 2:0 | Тобыл | 12 000 |
| 2009 | Ақтөбе | 2008 дубль | ойынсыз | — | — |
| 2010 | Ақтөбе | 2009 чемпионы | 2:0 | Атырау | 8000 |
| 2011 | Астана | 2010 Кубогы | 2:1 | Тобыл | 4100 |
| 2012 | Ордабасы | 2011 Кубогы | 1:0 | Шахтёр | 12 000 |
| 2013 | Шахтёр | 2012 чемпионы | 3:2 | Астана | 11 200 |
| 2014 | Ақтөбе | 2013 чемпионы | 1:0 | Шахтёр | 14 000 |
| 2015 | Астана | 2014 чемпионы | 0:0, пен. 3:2 | Қайрат | 14 000 |
| 2016 | Қайрат | 2015 Кубогы | 0:0, пен. 5:4 | Астана | 14 500 |
| 2017 | Қайрат | 2016 Кубок финалисі | 2:0 | Астана | 13 500 |
| 2018 | Астана | 2017 чемпионы | 3:0 | Қайрат | 12 500 |
| 2019 | Астана | 2018 чемпионы | 2:0 | Қайрат | 16 000 |
| 2020 | Астана | 2019 чемпионы | 1:0 | Қайсар | 2900 |
| 2021 | Тобыл | төрт команда | 1:1, пен. 5:4 | Астана | — |
| 2022 | Тобыл | 2021 чемпионы | 2:1 | Қайрат | 6000 |
| 2023 | Астана | 2022 чемпионы | 2:1 | Ордабасы | 7313 |
| 2024 | Тобыл | 2023 Кубогы | 1:1, пен. 5:4 | Ордабасы | 6000 |
| 2025 | Қайрат | 2024 чемпионы | 2:0 | Ақтөбе | 23 975 |
| 2026 | Тобыл | 2025 Кубогы | 2:2, пен. 5:4 | Қайрат | — |
«Тобыл» Суперкубокты тек пенальтимен алады — және әрдайым 5:4
Кестеден дереккөзде бір жол болып жазылмаған заңдылық көрінеді. «Тобыл» Суперкубокты 2021, 2022, 2024 және 2026 жылдары жеңіп алды — бұл ел бойынша екінші көрсеткіш, ал Қазақстан чемпионы қостанайлықтар бар болғаны екі рет, 2010 және 2021 жылдары болған. Осы төрт жеңістің үшеуі пенальти сериясында келген: 2021, 2024 және 2026 жылдары. Үш серияның үшеуі де бірдей есеппен, 5:4 аяқталған.
Кездейсоқтықты жай атап өтпей, өлшеп көрген жөн. Турнир тарихындағы пенальти сериясы бесеу ғана: 2015 жыл 3:2 есебімен, қалған төртеуі 5:4. Яғни «Тобыл» бес серияның үшеуіне қатысып, үшеуін де ұтқан. Қостанайлықтар негізгі уақытта алған жалғыз Суперкубок — 2022 жыл, сонда олар чемпион ретінде «Қайратты» 2:1 ұтқан. Бұл пенальти соғу шеберлігі туралы не айтады — үш серияға қарап пайымдауға болмайды; турнирдің өзі туралы не айтады — әбден болады: ақпан соңындағы қысқа кездесуді класс шешпейді, ал лигада екінші рет қана чемпион болған клуб мұнда трофей саны бойынша екінші.
Бес жыл қатарынан трофейді «Астана» мен «Қайрат» бөлісті
2015 жылдан 2019 жылға дейін Суперкубок бес рет қатарынан «Астана» — «Қайрат» жұбына бұйырды. Елорда клубы үш кездесуде — 2015, 2018 және 2019 жылдары, алматылықтар екеуінде — 2016 және 2017 жылдары жеңді. «Астана» үшін бұл жалпы көріністің бөлігі: ол өткен 18 финалдың 10-ында ойнаған, яғни жартысынан көбінде, және алты рет трофеймен кеткен — 2011, 2015, 2018, 2019, 2020 және 2023 жылдары. 2015–2019 аралығы оның қатарынан алты чемпиондығымен тұспа-тұс келді: лигада ол сол жылдары қарсыласқа мүмкіндік қалдырмады, ал ақпанда екі рет ұтылды.
2017 жылғы розыгрыш бөлек тұрады, себебі дубль туралы ереженің қалай жұмыс істейтінін көрсетеді. «Астана» кездесуге 2016 жылғы чемпионатты да, Кубокты да жеңіп келді — қарсыласты екінші орындағылардың арасынан іздеуге тура келді. Ол «Қайрат» болды, ол сол маусымда әрі лиганың вице-чемпионы, әрі Кубок финалисі еді, сондықтан кімді шақыру керегі туралы сұрақ туындаған жоқ. Кездесу алматылықтардың пайдасына 2:0 аяқталды. Мұндай төңкеріс бұрын да болған: 2011 жылы «Астана» Кубок иегері ретінде шығып, чемпион «Тобылды» 2:1 ұтқан.
Жеңістер кестесіне кірмей қалған розыгрыш
Дереккөздің жеңістер кестесін қоссақ, 18 жеңіс шығады — өткен розыгрыштан бір кем. Айырманың бәрі 2009 жылда. «Ақтөбе» сонда 2008 жылғы чемпионатты да, 2008 жылғы Кубокты да алған — финалда «Алма-Атаны» 3:1 ұтқан, — ал регламент мұндай жағдайда Суперкубокқа қарсылас іздеген жоқ, трофей ойынсыз тапсырылды. Финалдар кестесінде бұл жол бар, жеңістер кестесінде жоқ: «Ақтөбе» онда 2008, 2010 және 2014 жылдары үшін үш жеңіспен тұр.
Кім дұрыс екенін біз шешпейміз, өйткені мұны шешу бізге тиесілі емес: ойынсыз берілген трофейді санау-санамау федерацияның есебіне байланысты, кестенің қалай қосылатынына емес. Бірақ алшақтықты жасырмай көрсеткен жөн — әйтпесе «Ақтөбенің» «3» деген санын алған оқырман сол дереккөзде төртіншісі туралы жол жатқанын білмей қалады. Төменде екі есеп қатар бағанда берілген.
| Клуб | Дереккөз бойынша | Біздің есеп | Ұтылған финал | Жеңген жылдары |
|---|---|---|---|---|
| Астана | 6 | 6 | 4 | 2011, 2015, 2018, 2019, 2020, 2023 |
| Тобыл | 4 | 4 | 2 | 2021, 2022, 2024, 2026 |
| Ақтөбе | 3 | 4 | 1 | 2008, 2009, 2010, 2014 |
| Қайрат | 3 | 3 | 5 | 2016, 2017, 2025 |
| Шахтёр | 1 | 1 | 2 | 2013 |
| Ордабасы | 1 | 1 | 2 | 2012 |
| Атырау | 0 | 0 | 1 | — |
| Қайсар | 0 | 0 | 1 | — |
| Барлығы | 18 | 19 | 18 |
2021 жылы неге төртеу ойнады
Төрт командалық формат тура бір рет қолданылды және себебі түсінікті: 2020 жылғы Қазақстан кубогы пандемияға байланысты тоқтатылды, шақыруға тиіс иегер жай ғана болмады. Кездесудің орнына Түркістанда «Тобыл», «Астана», «Қайрат» және «Шахтёр» қатысқан шағын турнир өтті. Оны «Тобыл» ұтты — «Астанамен» 1:1 және пенальтиде 5:4, яғни сол үш серияның біріншісі. Қазақстан кубогының өзі және оның финалдары туралы бөлек талдау бар.
Қайда ойнады және қанша адам келді
Суперкубокты дерлік әрдайым елордада ойнайды: 18 кездесудің 12-сін «Астана Арена», тағы үшеуін Алматыдағы Орталық стадион қабылдаған. Көрермен саны 16 кездесу бойынша белгілі және 177 988 адамды құрайды, яғни бір ойынға орта есеппен 11 124. Осы орташа санның ішіндегі айырма үлкен. Ең көбі 2025 жылға тиесілі: «Қайрат» «Ақтөбені» 23 975 көрерменнің көзінше 2:0 ұтқан. Ең азы — 2020 жыл, сонда «Астана» Қостанайда «Қайсарды» 2900 көрерменнің алдында 1:0 жеңген, бұл өзінен кейінгі көрсеткіштен екі есе аз.
Бір финал Қазақстаннан тыс жерде өтті. 2024 жылы «Тобыл» мен «Ордабасы» түрік Ақсуындағы «Мардан» спорт кешенінде кездесті — қазақстандық клубтар әдетте қысқы жиын өткізетін жер, ақпан соңындағы кездесуді сонымен қисынды түрде біріктірген. Дәл осы розыгрышпен дереккөз қатесі байланысты: финалдар кестесінде екі команда да 2023 жылғы чемпионаттың жеңімпазы деп белгіленген. 2023 жылғы чемпион «Ордабасы» болған, ал «Тобыл» сол жылғы Кубок иегері ретінде келген — оны да осы қарсыласынан алған, финалда 1:0.
Келесі ақпанға дейін есте ұстайтын нәрсе
Трофейдің қазіргі иегері — «Тобыл». 2026 жылғы 28 ақпанда ол «Астана Аренаға» 2025 жылғы Кубок иегері ретінде шығып, чемпион «Қайратпен» 2:2 ойнап, пенальтиде 5:4 жеңді. Кубокты да ол «Ордабасыдан» алған, 2:0. Лига үшін бұл чемпион емес тараптың күштірек болғаны қатарынан екінші розыгрыш, ал Суперкубок тарихында мұндай болмаған — 2024 жылға дейін кубоктық жеңістер шашырап келген. Клубтың өз тарихын біз бөлек талдағанбыз.
Біз әлі білмейтін нәрсе
Екі тұс жабылмай қалды, оларды ашық атаған адал. Біріншісі: 2026 жылғы финалдың көрермен саны дереккөзде мүлде көрсетілмеген, сондықтан турнир бойынша орташа сан 18 емес, 16 кездесу бойынша есептелген және сан пайда болғанда ол жылжиды. Екіншісі: федерация 2009 жылғы розыгрышты «Ақтөбенің» толыққанды атағы деп санай ма — қолымыздағы дереккөздер бойынша айту мүмкін емес, сондықтан біз екі есепті де келтіріп, оқырманның орнына таңдамаймыз.
Қазақстан Суперкубогын кім ең көп жеңген?
«Тобылда» неше Суперкубок бар?
Кім жиірек жеңеді — чемпион ба, кубок иегері ме?
2009 жылы Суперкубок неге ойналмады?
2021 жылы неге төрт команда ойнады?
Қай Суперкубок ең көп көрермен жинады?
- Жылдар бойынша финалдар, жеңістер кестесі және трофей туралы деректер — https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakhstan_Super_Cup
- Жылдар бойынша Қазақстан кубогының иегерлері — https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakhstan_Cup
- Жылдар бойынша Қазақстан чемпиондары — https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakhstan_Premier_League
- Розыгрыштар қосындысы, «чемпион мен кубок иегері» бөлінісі және орташа көрермен саны осы кестелер бойынша бізде есептелген