Елдегі ең үлкен аренаның толуы — төрттен бірінен аз. «Астана Арена» орта есеппен 6 812 көрермен жинайды, ал орындар саны 30 000. Сонда да «Астана» орташа көрсеткіш бойынша лиганың жоғарғы бөлігінде тұр. Демек орташа сан жауап бермейді — толымдылық жауап береді, әрі біз оны бүкіл лига бойынша есептедік.
Кім көбірек адам әкеледі
Үй көрермендерінің қосындысы бойынша алда «Ордабасы»: маусымда 202 951 адам. «Қайратта» 176 564, «Астанада» 113 561. Мұндағы реттілік ішінара күнтізбемен қойылған — үйде ойналған матч саны клубтарда әртүрлі.
Матчқа шаққандағы орташа сан басқа көрініс береді. «Қайрат» 16 051 көрермен жинайды, «Ордабасы» — 15 612, бұл екеуі басқа қатардағы командалар. Одан кейін 9 463-пен «Астана» және 9 350-мен «Ақтөбе» келеді.
Үшінші топ — артында үлкен қала жоқ, бірақ трибунасы толы клубтар. «Қайсар» үйге орта есеппен 8 141 көрермен әкеледі, «Елімай» — 6 441, «Жеңіс» — 5 395. Салыстыру үшін: үй мен қонақтағы ұпақ кестесі бұл командаларды әлдеқайда төмен қояды.
Төменгі топ тығыз әрі сандары бойынша бір-бірінен дерлік ажыратылмайды. «Ұлытау» 4 092 көрермен әкеледі, «Ертіс» — 2 673, «Алтай» — 2 491, «Каспий» — 1 286. Осы төртеудің біріншісі мен соңғысының арасы үш еседен астам, бірақ көшбасшылар аясында төртеуі де бір жол болып оқылады.
Толымдылық тізімді төңкереді
Абсолюттік сандар салыстыруға келмейтінді салыстырады: клубтардың аренасы әртүрлі. Біз әр стадионның орташа қатысуын оның сыйымдылығына бөлдік. Дереккөздерде мұндай баған жоқ, оны біз есептедік.
| Стадион | Қала | Сыйымдылық | Орташа қатысу | Толымдылық |
|---|---|---|---|---|
| Қобыланды батыр атындағы «Орталық» | Ақтөбе | 12 800 | 11 633 | 91% |
| «Тобыл Арена» | Қостанай | 3 000 | 2 658 | 89% |
| «Металлург» | Жезқазған | 5 000 | 4 092 | 82% |
| «Спартак» | Семей | 8 000 | 6 313 | 79% |
| Қажымұқан Мұңайтпасов ат. стадион | Шымкент | 20 000 | 15 612 | 78% |
| «Оқжетпес» | Көкшетау | 4 500 | 3 499 | 78% |
| «Орталық» | Алматы | 23 804 | 17 626 | 74% |
| «Жас Қанат» | Ақтау | 5 000 | 3 083 | 62% |
| «Қайсар Арена» | Қызылорда | 11 000 | 5 092 | 46% |
| «Жетісу» | Талдықорған | 5 550 | 2 436 | 44% |
| «Восток» | Өскемен | 8 500 | 3 386 | 40% |
| «Орталық» | Қостанай | 10 500 | 3 816 | 36% |
| «Хан-Тәңірі» | Алматы | 3 000 | 1 000 | 33% |
| «Қарасай» | Петропавл | 11 000 | 3 223 | 29% |
| «Орталық» | Павлодар | 11 828 | 2 963 | 25% |
| «Астана Арена» | Астана | 30 000 | 6 812 | 23% |
| «Түркістан-Арена» | Түркістан | 7 000 | 1 180 | 17% |
Бірінші орында Ақтөбе: 12 800 орынға 11 633 көрермен, яғни 91 пайыз. Одан кейін Қостанайдағы «Тобыл» аренасы 89 пайызбен және Жезқазғандағы «Металлург» 82-мен келеді. Бұл стадиондардың бірде-бірі ең үлкен үштікке кірмейді.
Тізімнің төменінде — «Астана Арена»: 30 000 орынға 6 812 көрермен, 23 пайыз. Бұл елдегі ең үлкен әрі ең бос аренаның бірі. Салыстыру үшін, алматылық «Орталық» 74 пайызға толады, ал Шымкенттегі Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы стадион — 78-ге.
«Астана Аренадан» төмен тек 17 пайызбен «Түркістан-Арена» тұр. Қатарында Петропавлдағы «Қарасай» 29 пайызбен және Павлодардың «Орталығы» 25-пен — екеуі де он бір-он екі мың адам сыйдырады, әрі екі сан бір нәрсені айтады: арена бар сұранысқа есептелмеген.
Кестенің ортасы шеттерінен қызық құрылған. Ақтаудағы «Жас Қанат» 62 пайызға толады, Қызылордадағы «Қайсар Арена» — 46-ға, Талдықорғандағы «Жетісу» — 44-ке. Бұлар аудиториясы бар, бірақ аренасы әлі келмеген болашаққа қормен салынған клубтар.
Қонақтағы сандар қонақтар туралы емес
Ең айқын алшақтық «Атырауда». Үйде клуб орта есеппен 850 көрермен жинайды, ал оның қатысуымен өтетін қонақтағы матчтар — 6 861. Айырма сегіз есе, әрі ол «Атыраудың» танымалдығы туралы ештеңе айтпайды.
Механикасы қарапайым: қонақтағы қатысу қонақты емес, үй иесін өлшейді. «Қайратта» ол үйдегі 16 051-ге қарсы 6 216, «Қызылжарда» — 3 223-ке қарсы 7 028. Екінші көрсеткіш біріншіден жоғары, себебі «Қызылжар» толы стадиондарға жиірек барады.
Кері жағдай да бар. «Ақтөбе» қонақта 8 787 жинайды — үйдегіден кем емес. «Оқжетпес» қонақта 5 912 әкеледі, ал өзінде 3 499. Мұндай жұптар клуб күшін емес, оның күнтізбесінің географиясын көрсетеді.
Үй мен қонақтағы сан ең жақын келетіні — «Астана»: 9 463-ке қарсы 7 596. «Елімайда» қонақтағы саны үйдегіден де жоғары — 6 441-ге қарсы 6 715. Бұл екі санның сәйкесуі бір нәрсені білдіреді: команда үйде де, қонақта да лига үшін орташа аудиторияда ойнайды.
Жиналатын матчтар
Маусымның ең көп жиналған матчы — «Қайрат» пен «Ақтөбе»: 23 800 көрермен. Алматылық «Орталықтың» сыйымдылығы — 23 804. Бос қалғаны төрт орын.
Одан кейін «Қайраттың» бірдей 22 800 саны бар үш үй ойыны келеді — «Қызылжарға», «Ордабасыға» және «Астанаға» қарсы. Тағы бір матч, «Елімаймен», 21 465 жинады.
Өзге үй ойындарынан тізімнің жоғарғы бөлігіне «Астана» мен «Ақтөбе» — 18 653 көрермен, және «Ордабасының» бірнеше матчы кіреді: «Атыраумен» 17 700, «Алтай» және «Қайратпен» 16 882-ден.
Бұл тізімнен шығатын түйін қарапайым. Қатысу кестесінің жоғарғы бөлігі — екі арена, алматылық және шымкенттік. Лигадағы қалғанының бәрі бір саты төмен сандармен ойнайды, әрі алшақтық турдан турға қысқармайды.
Бұл тізімде не жоқ екені маңыздырақ. Үй иесі ретінде «Қайрат», «Ордабасы» немесе «Астана» қатыспаған бірде-бір матч жоғарғы бөлікке кірмеді. Лигадағы қатысуды қарсылас жұбы емес, стадионның кімдікі екені айқындайды.
Адам жоқ жерлер
Үйдегі орташа қатысу бойынша лиганың ең төменгі көрсеткіші — «Атыраудағы» 850 көрермен. Одан кейін 1 286-мен «Каспий». Екі клуб та футбол тарихи болған, бірақ аудитория оның соңынан ермеген қалаларда ойнайды.
Стадиондар бойынша ең төмен көрсеткіш «Түркістан-Аренада»: 7 000 орынға орта есеппен 1 180 көрермен. Алматылық «Хан-Тәңірі» 3 000 орынға 1 000 жинайды — үштен бірі.
Тізімнің ортасында тарихы бар, бірақ көпшілігі жоқ клубтар тұр: «Тобыл» үйге 3 395 көрермен әкеледі, «Жетісу» — 1 941, «Ертіс» — 2 673. Лига географиясы мұның бір бөлігін түсіндіреді, бірақ бәрін емес: көрші қалалардың сандары бірнеше есе алшақ.
Бөлек жағдай — Өскемен. «Восток» 8 500 сыйымдылықта 40 пайызға толады, әрі бұл спорттық дәстүрі күшті, тек футболдық емес қала. Ұқсас әңгіме 10 500 орындағы 36 пайызбен Қостанайдың «Орталығында».
Мұнда нені санау керек
Біріншісі — санды емес, үлесті. 12 800 орындық аренаға 11 633 көрермен әкелетін клуб үш есе үлкен аренаға екі есе аз әкелетін клубтан жақсы жұмыс істейді. Абсолюттік сандардан бұл мүлде көрінбейді.
Екіншісі — төбе. Лига көшбасшысы мен оның басты қарсыласы сыйымдылыққа тіреледі: 23 804-тен 23 800 — бұл қатысу рекорды емес, стадионның шегі. Әрі қарай өсу тек құрылыспен мүмкін.
Үшіншісі. Бос арена әрқашан қызығушылықтың жоқтығы емес, кейде ол дұрыс таңдалмаған өлшем. Мың адам әкелетін қаладағы жеті мыңдық стадион кез келген қатысуда сәтсіз көрінеді.
