Астанада велотрек бар, ал он үш рекордтың бірде-бірі сонда қойылмаған

Қазақстанның тректегі 13 ұлттық рекордының бірде-бірі өз елінде қойылмаған. Астанада «Сарыарка» велотрегі 2011 жылдан бері жұмыс істейді: велогонкаға 9270 орын, төсеніші сібір қарағайынан, кешеннің ауданы 58 000 шаршы метр. Ал рекордтар кестесінің орын бағанында тек шетел қалалары тұр. Бесеуі 2026 жылғы наурызда Филиппиндегі Тагайтайда жаңарды. Олардың ең жарқыны — Кирилл Курдидидің километрдегі 59,915 секунды.

Велотрек бар, ал рекорд жоқ

«Сарыарка» халықаралық старт қабылдамады деуге болмайды. 2011 жылдың қарашасында велотрек Әлем кубогының кезеңін өткізді. 2014 жылғы 21 мамыр мен 1 маусым аралығында Астана Қарағандымен бірге Азия чемпионатын қабылдады. Сол үй чемпионатында Қазақстан бесінші орында аяқтады: 2 алтын, 2 күміс, 1 қола. Бірақ 5 медальдің 4-еуі тас жолдан келді. Оның үшеуін бір ғана топтық жарыс берді: Руслан Тлеубаев жеңді, Максим Иглинский екінші, Дмитрий Груздев үшінші болды. Сол Груздев жеке жарыстың алтынын да алды. Ал трекке — велодром соның үшін салынған еді — бір медаль тиді: Никита Панасенко мен Павел Гацкийдің мэдисондағы күмісі.

Бір жылдан кейін, 2015 жылғы 19—23 тамызда, «Сарыарка» жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатын өткізді. Үй иелері медаль кестесіне мүлде ілінбеді, бірінші орынды 5 алтынмен Германия алды. Рекордтар кестесіндегі орын бағанында Мәскеу, Джакарта, Нилай, Тагайтай, Конья және Ханчжоу тұр — Астана жоқ.

Бір аптада он үш рекордтың бесеуі жаңарды

Азия чемпионаты 2026 жылғы 25—31 наурызда Тагайтайда өтті. Қазақстан онда 11 велошабандозды мәлімдеді: 8 ер адам және 3 әйел. 25 наурызда бірден екі командалық рекорд жаңарды. Командалық спринтте Данияр Шаяхметов, Дмитрий Резанов және Курдиди 43,961 секунд көрсетті, 4000 метрдегі командалық қуып жету жарысында — 3 минут 52,958 секунд. 28 наурызда Рината Султанова 4000 метрді 4 минут 50,540 секундта өтті және сол чемпионатта қуып жету жарысының қоласын алды. 30 наурызда Илья Карабутов еркектер арасында сол қашықтықта 4 минут 15,731 секунд көрсетті. 31-інде Курдиди километрді жеңіп алды.

Қалған 8 рекорд ескілеу. Андрей Чугай екі спринттік рекордты ұстап тұр: 2021 жылғы 23 мамырда Мәскеуде жүрістен 200 метрді 9,766 секундта, 2019 жылғы 9 қаңтарда Джакартада орнынан 250 метрді өтті. Максим Налётов 500 метрді 2018 жылғы 18 ақпанда Нилайда 32,338 секундта жүріп өтті. Әйелдердің үш спринттік рекордын да Юлия Голубкова сол Нилайда 2023 жылғы 15 маусымда және 2023 жылғы 19 маусымда қойды. Бөлек әңгіме — әйелдер командалық жарысы. Оның рекорды, 4 минут 46,698 секунд, 2023 жылғы 26 қыркүйекте Ханчжоудағы Азия ойындарында көрсетілген. Сол мәреден кейін құрама алты команданың ішінде алтыншы болды және жеңімпаз Жапониядан 25,474 секундқа қалып қойды. Яғни ел рекорды мен соңғы орын — бір ғана мәре.

Курдиди километрді он төрт мыңнан бір секундпен ұтты

Гит он төрт мыңнан бір секундқа шешілді: Курдидиде 59,915, қытайлық Се Ханьде 59,929. Қола жүлдегер, жапондық Рюто Итида жеңімпаздан 0,699 секундқа қалды. Бұл — алтын үшін болған тартыстан шамамен 50 есе үлкен айырма. Курдиди үшін бұл қатарынан үш Азия чемпионатында бір дисциплинадан алынған медаль: 2024 жылы Нью-Делиде қола, 2025 жылы Нилайда күміс, Тагайтайда алтын. Ал 59,915 — елдің қолданыстағы рекорды, демек километрді минуттан асырмай жүріп өткен басқа қазақстандық жоқ.

Әлем чемпионатындағы жалғыз медаль — 1995 жылғы қола

Тректегі әлем чемпионаттарының жалпы есебінде Қазақстанда алтын да, күміс те жоқ. Бір ғана қола тұр, ал есеп 2025 жылғы чемпионаттан кейін жаңартылған. Оны 1995 жылы Боготада ұпай жинау жарысында Сергей Лавриненко алды. Чемпионат 1995 жылғы 26 қыркүйек пен 30 қыркүйек аралығында Луис Карлос Галан атындағы велодромда өтті. Италиялық Сильвио Мартинелло жеңді, литвалық Ремигиюс Лупейкис екінші болды. Лавриненко 1972 жылғы 15 мамырда Сарань қаласында туған. Кейін ол 1998 жылғы Азия ойындарында ұпай жинау жарысын жеңді, 1996 және 2000 жылғы Ойындарға қатысты. Сол қоладан бері 31 жыл өтті, елдің тректегі екінші әлем медалі әлі жоқ.

Әлем чемпионатына Қазақстан 2009 жылдан бері жыл сайын барады — бұл 17 турнир. Анықтамалықта тек біреуі толық жазылған: 2016 жылғы Лондон. Онда Никита Панасенко ұпай жинау жарысында 10-шы, Роберт Гайнеев скрэтчте 18-ші болды. Бөлек желі — Артём Захаров. Ол 2013 жылғы Азия чемпионатының омниумын жеңді, 2018 жылғы Азия ойындарында қуып жету мен омниумнан екі қола, 2022 жылы мэдисоннан қола алды. 2012 және 2013 жылғы әлем чемпионаттарында, 2016 және 2020 жылғы Олимпиадаларда старт алды.

Әлем рекордынан 0,909-дан 43,890 секундқа дейін артта

Ол 59,915 Азиядан тыс жерде нені білдіретінін түсіну үшін біз екі тізімді бір кестеге қойдық. Салыстыру дұрыс шығатын 8 дисциплина алынды: қашықтық та, старт түрі де сәйкес келеді. Артта қалу азайту арқылы есептеліп, секундпен берілген.

Секундпен есептегенде қысқа дисциплиналар жақынырақ. Бұл — қашықтықтың арифметикасы, спорттық форманың көрсеткіші емес: жүрістен 200 метрде 0,909 секунд ұтылады, себебі ондағы әлем рекордының өзі 8,857 секундқа сыяды. Пайызбен алғанда сурет басқаша. Курдидидің километрі әлем рекордынан 8,1 пайызға баяу, ерлердің жүрістен 200 метрі — 10,3 пайызға, әйелдер командалық жарысы — 18,1 пайызға. Демек әлемге қазір ең жақыны — Азия алтыны алынған дәл сол дисциплина.

Тагайтайдағы үш алтынның үшеуін де жасөспірімдер алды

Чемпионаттың Қазақстан үшін жалпы есебі — 11 медаль: ересектерде 5, жасөспірімдерде 6. Ересектерде алтын біреу, оны Курдиди жеңіп алды. Алишер Жумакан екі күміс алды: ұпай жинау жарысында және 10 шақырымдық скрэтчте. Рамис Динмухаметов пен Илья Карабутов мэдисонда күміс, Рината Султанова қуып жетуде қола алды, ал элита есебінде бұл төртінші орын. Жасөспірімдер 3 алтын жеңіп алды, үшеуін де қыздар алды. Анель Ташбай 3 шақырымдық жеке жарыста және Аружан Кабдуловамен бірге мэдисонда бірінші болды. Екеуі Виталина Хоружая, Аружан Смаилканова, Алия Букаевамен бірге командалық жарысты жеңді. Оған Мурат Куйтеновтың омниумдағы күмісі, Кабдулованың ұпай жинау жарысындағы күмісі және Зейнулла Азаматұлының қоласы қосылады.

Нені білмейміз және қыркүйекте нені тексереміз

Құраманың әлем чемпионаттарындағы жиынтық нәтижесін дереккөздер бермейді. Қазақстан беті тек 2016 жылғы Лондон бойынша жазылған, қалған жылдары ел қанша дисциплинада старт алғанын одан айту мүмкін емес. Рекордтардың неге «Сарыаркада» қойылмайтынын да дереккөздер түсіндірмейді. Тек факт белгілі: 13 белгіден тұратын тізімде Астана жоқ. Зейнулла Азаматұлының қола медалі қай дисциплинадан екенін дереккөз атамайды. Қазіргі құрамды тексеретін ең жақын күн — 2026 жылғы 19 қыркүйек, Айти-Нагоядағы Азия ойындарының ашылу күні. Ойындардың соңғы күні — 4 қазан. Трек жарыстарын Идзу велодромы қабылдайды. Ал 12 жиынтықтың финалдары күнтізбеде 20—29 қыркүйекте тұр.

Қысқаша: Қазақстан трегі туралы не білу керек