Ливерпульде бір аптада үш алтын, төрт Олимпиадада үш қола
Қазақстандық боксшы әйелдер Олимпиадада үш қола алды, финалға шыққан жоқ. Әлем чемпионаттарында 11 алтыны бар. Екі тізім қай жерде айырылатынын қараймыз.
Ливерпульде қазақстандық боксшы әйелдер бір аптада 3 алтын алды. Олимпиададағы қоры мүлде басқаша: төрт ойында бар-жоғы 3 медаль, үшеуі де қола. Айырмашылық қарсыластың сыныбында ғана емес — әлем алтынының дерлік бәрі олимпиада бағдарламасында жоқ салмақтарда жеңіп алынған.
Ливерпуль-2025: бір аптада үш алтын
2025 жылы әйелдер әлем чемпионаты екі рет өтті. IBA өз турнирін Ниште, World Boxing Ливерпульде өткізді, ал Қазақстан екеуіне де қатысты. Ниште 3 алтын және 2 күміс, Ливерпульде 3 алтын, күміс және 2 қола жиналды.
Алуа Балкибекова мен Аида Әбікеева титулдың екі нұсқасын да жеңді. Үшінші ливерпуль алтынын 70 кг дейінгі салмақта Наталья Богданова алды, ал Қызайбай финалда тоқтады: 48 кг дейінгі шешуші жекпе-жекте үнді боксшысы Минакши Худаға 1:4 есебімен ұтылды. Жалпы есепте Қазақстан 7 алтынмен бірінші орын алды, оның 4-еуі ерлерде.
51 кг дейінгі финалда қарсыластың атын атаған жөн. Балкибекова онда Бусеназ Чакыроглуды 5:0 есебімен жеңді — бір жыл бұрын Парижде олимпиада финалына шыққан түрік боксшысын. Париж бағдарламасында 51 кг дейінгі салмақ болмаған: онда 50 және 54 кг тұрды.
Төрт Олимпиада, жеті өтінім, үш қола
Әйелдер боксының бағдарламасы осы жылдары екі есе өсті. Лондонда 3 жиынтық ойналды: 51, 60 және 75 кг дейін. Риода саны сол күйі қалды, Токиода 5-ке, Парижде 6-ға жетті, ал төрт ойында жиыны 17 жиынтық ойналды.
Қазақстанның өкілдігі баяу өсті. Лондонда елді бір боксшы әйел, Риода екеуі, Токиода қайтадан біреуі, Парижде үшеуі таныстырды. Барлығы 7 өтінім, ал медальді олардың 3-еуі алды.
Ер құрама сол жылдары басқаша өмір сүрді. Риода алтынды Данияр Елеусінов алды, одан бұрын олимпиада атақтарын Сиднейде Ермахан Ыбырайымов, Афиныда Бақтияр Артаев жеңіп алған. Әйелдерде төрт ойында бірде-бір финал болған жоқ.
| Ойындар | Бағдарламадағы әйелдер салмағы | Қазақстан өтінімі | Ең жақсы нәтиже |
|---|---|---|---|
| Лондон, 2012 | 3 | 1 | қола, Вольнова, 75 кг дейін |
| Рио, 2016 | 3 | 2 | қола, Шәкімова, 75 кг дейін |
| Токио, 2020 | 5 | 1 | 1/8 финал, Рябец, 75 кг дейін |
| Париж, 2024 | 6 | 3 | қола, Қызайбай, 50 кг дейін |
| Жиыны | 17 | 7 | 3 медаль, үшеуі де қола, финал жоқ |
Кестедегі Токио жолы бөлек тұр. Бағдарлама сонда алғаш рет 5 салмаққа дейін өсті, ал Қазақстан ойындарға бір ғана боксшы әйел, Надежда Рябецті, жіберді, әрі ол алғашқы жекпе-жегінде 1:4 есебімен ұтылды.
Үш жолы да жартылай финалда тоқтады
Марина Вольнова Лондонда екі жекпе-жекте жеңіп, жартылай финалға шықты: 20:11 және 16:12. Сол жерде ол америкалық Кларисса Шилдске 15:29 есебімен ұтылды. Төрт жылдан кейін Дариға Шәкімова Риода дәл сол жолмен жүрді: 3:0 және 2:1, содан кейін тағы Шилдс. Есеп бұл жолы әлдеқайда тығыз болды, 2:3, бірақ америкалық қайтадан жеңіп, ойындар алтынын алды.
Парижде Назым Қызайбай қатарынан үш жекпе-жекте жеңді, соңғысы 5:0 есебімен. Жартылай финалда ол қытайлық У Юйге 1:4 есебімен ұтылды, ал У Юй үш күннен кейін олимпиада чемпионы атанып, финалда Бусеназ Чакыроглуды 4:1 есебімен ұтты.
Алтын Олимпиадада жоқ салмақтарда келді
Қызайбай алғашқы әлем чемпионатын 2014 жылы Чеджуда 48 кг дейінгі салмақта жеңді. Рио бағдарламасындағы ең төменгі әйелдер салмағы 51 кг болатын, яғни 48 кг дейінгі дәреже онда мүлде болмаған. Астанадағы үй чемпионатында дәл осы жағдай қайталанды.
Астанада қазақстандықтар 4 алтын алды: 48, 54, 69 және 81 кг жоғары. Бұл салмақтардың бірде-бірі 2016 жылғы олимпиада бағдарламасында болмаған — онда 51, 60 және 75 кг тұрды. 69 кг дейінгі дәреже ойындарға тек Токиода, 54 кг дейінгісі Парижде енді, ал 81 кг жоғары әйелдер салмағы Олимпиадада ешқашан ойналмады.
Қызайбайдың екі басты атағының арасындағы 10 жыл осыдан шығады. Әлем алтынын ол 2014 жылы алды, олимпиада қоласын 2024 жылы — өз салмағынан небәрі 2 келі қашықтықтағы 50 кг дейінгі дәреже пайда болған алғашқы ойындарда.
| Әлем чемпионаты | Кім және қай салмақта | Бұл салмақ жақын ойындарда болды ма |
|---|---|---|
| 2014, Чеджу | Қызайбай, 48 кг дейін | жоқ: Риода 51, 60 және 75 кг тұрды |
| 2016, Астана | Қызайбай, 48 кг дейін | жоқ |
| 2016, Астана | Жоламан, 54 кг дейін | жоқ: бұл салмақ тек 2024 жылы енді |
| 2016, Астана | Хальзова, 69 кг дейін | жоқ: бұл салмақ 2020 жылы енді |
| 2016, Астана | Күнгейбаева, 81 кг жоғары | жоқ: мұндай әйелдер салмағы ойындарда болмаған |
| 2025, Ниш, IBA | Қызайбай, 48 кг дейін | жоқ: Парижде ең төменгісі 50 кг |
| 2025, Ниш, IBA | Балкибекова, 50 кг дейін | иә |
| 2025, Ниш, IBA | Әбікеева, 63 кг дейін | жоқ: ең жақыны 66 кг |
| 2025, Ливерпуль, World Boxing | Балкибекова, 51 кг дейін | жоқ: Парижде 50 және 54 кг тұрды |
| 2025, Ливерпуль, World Boxing | Әбікеева, 65 кг дейін | жоқ: ең жақыны 66 кг |
| 2025, Ливерпуль, World Boxing | Богданова, 70 кг дейін | жоқ: ең жақындары 66 және 75 кг |
Оң жақ бағанға ескерту керек. 2025 жылғы алтын Париж бағдарламасымен салыстырылады, өйткені 2028 жылғы ойындардың салмақ дәрежелері әлі жарияланбаған: ХОК әйелдер жиынтығы 7 болатынын ғана хабарлады.
Астана-2016 және алтынсыз тоғыз жыл
Үй чемпионаты Астанада өтті, әрі Қазақстан онда медаль есебін жеңді: 4 алтын және 2 қола. Келесі әлем алтынын ел тек 2025 жылы алды, арада тоғызға жуық жыл өтті.
Осы екі күннің арасына төрт әлем чемпионаты сыйды, әрі олардың бәрінде қазақстандықтар шешуші қадамға жетпеді. Нью-Делидегі 2018 жылғы турнирде Шекербекова күміс, Ибрагимова қола алды. Келесі жылы Улан-Удэде қолаға Милана Сафронова мен Дина Исламбекова жетті. Стамбулдағы 2022 жылғы чемпионат Алуа Балкибекованың күмісін және 4 қола әкелді, ал 2023 жылғы Нью-Дели 2 күміс, 4 қола және есептегі 8-орын берді. Жиыны 15 медаль, алтын жоқ.
Әзірге белгісіз нәрселер
2028 жылғы ойындардағы әйелдер боксының салмақ дәрежелері жарияланған жоқ. Белгілісі — олардың саны, 7. Ливерпульде қазақстандықтар жеңген 51, 65 және 70 кг сол тізімге кіре ме, ашық дереккөздерден шықпайды.
Бокс басқаруындағы жіктің немен аяқталары да түсініксіз. ХОК IBA ұйымын мойындаудан 2023 жылы айырды, ал World Boxing 2025 жылы уақытша мойындау алып, 2028 жылғы олимпиада турнирін өткізеді. Наурызда IBA бойынша, қыркүйекте World Boxing бойынша жеңген қазақстандықтар үшін бұл нені білдіретінін әзірге ешкім айтқан жоқ.