Азия ойындарының бокс турнирі 2026 жылғы 21 қыркүйекте басталады, ал Қазақстан құрамасын ең ауыр салмақта әрекеттегі әлем чемпионы Айбек Оралбай бастайды. Ол 2025 жылы Ливерпульде 90 келіден жоғары салмақта алтын алды — бұл елдің осы санаттағы алғашқы әлем чемпионаты алтыны. Оған дейін тізімде тек Мұқтархан Ділдәбековтің 1999 жылғы күмісі және Иван Дычко мен Қамшыбек Құнқабаевтың медальдары тұрған.
Ливерпуль финалын ол үш раундтың екеуін жеңілдіріп ұтты
2025 жылғы 14 қыркүйектегі финалда Айбек Оралбай өзбекстандық Жахонгир Зокировты 3:2 есебімен жеңді. Бірақ бірінші раундты төрешілер Зокировқа 3:2 есебімен, екіншісін 4:1 есебімен берген. Үшінші раундты қазақстандық ұтып, кездесудің барысын өзгертті.
| Раунд | Оралбайға берілген дауыс | Зокировқа берілген дауыс | Сан қайдан |
|---|---|---|---|
| Бірінші | 2 | 3 | матч есебі |
| Екінші | 1 | 4 | матч есебі |
| Үшінші | кемінде 3 | көбі 2 | есептеу |
| Карточкалар қорытындысы | 3 | 2 | матч есебі |
Есептеу былай жүреді. Төреші саны — бес, ал жеңіс карточкасы көп боксшыға беріледі, сондықтан 3:2 және 4:1 жазбаларындағы дауыс қосындысы әрқашан 5-ке тең. Алғашқы екі раундта Оралбай 10 дауыстың 3-еуін жинады: біріншісінде екеуін, екіншісінде біреуін. Осы екі раундтың бірде-бірін оған бермеген төреші қазақстандықты үш раундтың ең көбі 1-еуінде ғана алға шығара алады, яғни оның карточкасында Оралбай ұтылады. Демек Оралбайдың пайдасына шыққан үш карточка да алғашқы екі раундтың дәл біреуін оған берген үш төрешінікі, әрі олардың әрқайсысы үшінші раундты да оған беруге мәжбүр болған. Әйтпесе 3:2 есебі жиналмайды.
Жартылай финалда ол бес мәрте әлем чемпионын ұтты
Әлем чемпионаты 2025 жылғы 4-14 қыркүйекте «Ливерпуль Аренасында» World Boxing ұйымының қарамағында өтіп, оған 68 елден 540-тан астам боксшы қатысты. Алғашқы екі кездесуін Оралбай таза ұтты: түркиялық Мұсахит Ілиясты 5:0, хорватиялық Лука Пратлячичті 5:0 есебімен. 2025 жылғы 12 қыркүйектегі жартылай финалда оған кубалық Хулио Сесар Ла Крус қарсы шықты — 2016 және 2020 жылдардың олимпиада чемпионы әрі бес мәрте әлем чемпионы, — және үш төреші 29:28 есебін қазақстандықтың пайдасына жазды. Медаль есебін Қазақстан 7 алтын, 1 күміс және 2 қоламен ұтып алды; Өзбекстан 6 алтын, 2 күміс, 3 қоламен екінші болды.
Егіздер боксқа кездейсоқ келіп, интернатта өсті
Айбек пен Нұрбек Оралбай — егіздер, екеуі де 2000 жылғы 11 маусымда туған. Әкесі Рахат, еркін күрестен спорт шебері, ұлдарын күреске жазғызуға апарған, бірақ секция болмай шыққан да, балалар боксқа қалған. Алғашқы жаттықтырушысы Асқар Еркебаев болды — 2009 жылы оның өзі 22 жаста еді. Жетінші сыныпта екеуін Степногорск қаласындағы спорт мектеп-интернатына жіберген.
2018 жылғы жасөспірімдер Олимпиада ойындарының бокс турнирі 2018 жылғы 14-18 қазан аралығында Буэнос-Айрестегі «Океания» павильонында өтті. Оралбай 91 келіге дейінгі салмақта жеңіп, жартылай финалда пуэрторикалық Алвин Каналесті 5:0, финалда алжирлік Мохамед Амин Хасидті де 5:0 есебімен ұтты. Сол жылы Будапештте өткен жастар әлем чемпионатында бәрі керісінше болды: Айбек финалда ресейлік Игорь Фёдоровқа ұтылып екінші орында қалды, ал Нұрбек сол чемпионатты ресейлік Даниил Тетеревті жеңіп ұтып алды.
Оны әлем чемпионатынан шығарған адам бір жылдан кейін Азия финалын жеңілдірді
Ересектер деңгейі жеңіліспен басталды: 2021 жылғы Белград чемпионатында Оралбай 92 келіге дейінгі салмақта 1/8 финалда өзбекстандық Мадияр Сайдрахимовқа 1:4 есебімен ұтылды. Бір жылдан кейін Амманда екеуі қайта кездесті — бұл жолы Азия чемпионатының финалында, және барлық төреші қазақстандықты жақтады. 2024 жылы Чиангмайда ол 92 келіден жоғары салмақта екінші Азия титулын алды, ал 2026 жылы үшіншісін қосты.
Париж егіздерді айырды: біреуінде күміс, екіншісінде ширек финал
2024 жылғы 28 шілдеде Париж ойындарында Оралбай нигериялық Адам Олаорены ұтып ширек финалға шықты, ал 2024 жылғы 1 тамызда оны әзербайжандық Лорен Альфонсоға, 2021 жылғы әлем чемпионына жеңілдірді. Сол кездесудің бағасы тікелей еді: есепте «в случае победы в этой встрече наш боксер гарантировал себе как минимум бронзовую медаль» деп жазылған — бокста жартылай финалға шыққан адам медальсыз қалмайды. Нұрбек сол ойындарда 80 келіге дейінгі салмақта финалға жетіп күміс алды және 2024 жылғы 14 тамызда «Парасат» орденімен марапатталды; оның алдында, 2023 жылы Ташкентте қытайлық қандас Тоқтарбек Танатханды 4:1 есебімен ұтып, әлем чемпионы атанған.
Үш Азия титулы, әлем кубогы және 21 қыркүйекте басталатын Азиада
2026 жылғы Азия чемпионаты Улан-Баторда өтіп, финалдары 2026 жылғы 9 және 10 сәуірде ойналды. Оралбай ширек финалда Өзбекстан құрамасындағы қандасы Арман Махановты 4:1 есебімен бөлек шешіммен өткізді, ал финалда Қытайды сүйемелдейтін қандас Данабек Байқонысқа тап болды. Байқоныс сол кезде 29 жаста еді, ол 2025 жылғы әлем чемпионатының және 2023 жылғы Азия ойындарының қола жүлдегері, әрі Оралбаймен алғаш рет кездесіп тұрған. Бірінші раунд қытайлық қандасқа кетті, ал жалпы есеп 5:0 болды. Сол күні Нұрбек 85 келіге дейінгі салмақтағы финалда өзбекстандық Жасурбек Юлдошевті де 5:0 есебімен ұтты; ер адамдар финалындағы бес қазақстандықтың төртеуі алтын алды.
Чемпионат алдында Оралбай Азияны үш рет ұтқан жағдайда елдегі екінші адам болатынын айтқан. Біріншісі — Василий Левит, ол ауыр салмақтағы Азия чемпионатын 2009, 2015 және 2017 жылдары ұтқан. Оралбай рекорд туралы оны «жаңарту керек» деп қосты. Жазда бұған әлем кубогы қосылды: 2026 жылғы 21 маусымда Гуйянда ол 90 келіден жоғары салмақтағы финалда германиялық Никита Путиловты 5:0 есебімен жеңді. Ал Азия чемпионатының өзін ол қыркүйектегі Азия ойындарына дайындық деп атаған.
XX жазғы Азия ойындары 2026 жылғы 19 қыркүйек пен 4 қазан аралығында Айти префектурасы мен Нагоя қаласында өтеді, бокс турнирі — 2026 жылғы 21 қыркүйек пен 2 қазан аралығында: алдын ала кездесулер 2026 жылғы 21 қыркүйекте басталады, жартылай финалдар 2026 жылғы 29 және 30 қыркүйекте, финалдар 2026 жылғы 2 қазанда ойналады. Барлығы 11 жиынтық медаль тағылады: алтауы ерлерде, бесеуі әйелдерде. Ставканы өткен Азиада көрсетеді: 2022 жылы Ханчжоуда Қазақстанның ер адамдар бокс құрамасы тарихында алғаш рет алтынсыз қалып, 2 күміс пен 3 қола жинаған. Жапония ойындарына команда Алматы облысындағы Жаңашар ауылында Ирак, Қытай және Англия боксшыларымен бірге дайындалды.
Нені білмейміз
Олқылықтарды тікелей атаған дұрыс. Туған жерін дереккөздер әртүрлі береді: орыс тіліндегі анықтама Жамбыл облысындағы Айша-Бибі ауылын, ағылшын тіліндегісі Астананы атайды. «Ауыр салмақ» деген сөз де жылдан жылға басқаны білдіреді: 2018 жылы Оралбай 91 келіге дейін, 2021 және 2024 жылдары 92-ге дейін, 2024 жылғы Азия чемпионатында 92-ден жоғары, ал 2025 жылдан бері 90-нан жоғары салмақта боксқа шықты. Әуесқойлық есебі — 55 кездесу, 49 жеңіс, 3 нокаут және 6 жеңіліс — жалпы қосынды түрінде беріледі, кездесу бойынша бөлінісі ашық дереккөздерде жоқ. 2023 жылға Айбектің медальдарын дереккөздер атамайды, ал Нұрбек 2025 жылғы әлем чемпионатының жүлдегерлер тізімінде жоқ — екеуі де анықтаманың олқылығы, тұжырым емес.
