«Атырау» биылғы маусымда 22 матчтың он бірін тең ойнады — ойындарының тап жартысын, ал клуб тарихында мұндай үлес болған емес. Сандар КПЛ кестесінің 2026 жылғы 1 қыркүйектегі суретінен. Жеңіс сол 22 матчта үшеу ғана, ал дәл осындай үш жеңіс бір рет болған: 2008 жылы, отыз матчта. Келесі жылы «Атырау» Қазақстан кубогын алды — тарихындағы жалғыз трофейін. Төменде жоғарғы дивизиондағы 24 маусымның бәрі, алты еурокубок матчы және дереккөздің өз-өзімен қайшы келетін жері.
Жалғыз трофей ең нашар маусымнан кейін келді
2008 жылы «Атырау» отыз матчтың үшеуін ұтып, 22 доп соғып, 54 доп жіберді және 19 ұпаймен он бесінші орында қалды. Бұл — матчына 0,63 ұпай, клубтың 24 маусымдағы ең нашар көрсеткіші. Одан төмен ол тек бір рет түсті: 2019 жылы 33 матчта 26 ұпай жинап, лигадан шықты.
| Көрсеткіш | 2008 | 2009 | Айырма |
|---|---|---|---|
| Жеңіс | 30-дың 3-і | 26-ның 11-і | +8 |
| Ұпай | 19 | 40 | +21 |
| Матчына ұпай | 0,63 | 1,54 | +0,91 |
| Соғылған доп | 22 | 37 | +15 |
| Жіберілген доп | 54 | 29 | −25 |
| Орын | 15-ші | 6-шы | +9 жол |
Келесі жыл трофеймен аяқталды. 2009 жылғы 15 қарашада «Астана Аренада» «Атырау» Қарағанды «Шахтёрін» 1:0 есебімен ұтты; жалғыз допты Денис Зубко соқты, ол сол маусымда клубтың ең үздік бомбардиры болды — тоғыз гол. Чемпионатта команда алтыншы орынға көтерілді: 26 матчта 40 ұпай, матчына 1,54.
Матчына 0,91 ұпай өсім — клубтың бүкіл тарихындағы көршілес екі маусым арасындағы ең күрт өзгеріс. Салыстыру үшін: ең қатты құлдырау 2004 пен 2005 жылдардың арасында болды, 0,74. Сонымен бірге 2009 жыл матчына ұпай бойынша бесінші орында ғана тұр, ал ең үздік төртеуі одан бұрын: 2001, 2002, 2003 және 2004. Яғни трофей шыңда емес, түптен кейін бірден алынған.
Алғашқы маусымын клуб күміспен аяқтады
Бүгінгі клуб 2000 жылы «Ақ Жайық» атауымен пайда болды және Бірінші лигада 11 матчта 19 ұпай жинап, төртінші орыннан бастады. Келесі жылы ол «Атырау» болып қайта аталды, жоғарғы дивизионға көтерілді және бірден екінші орынды алды: 32 матчта 21 жеңіс, 7 тең ойын, 4 жеңіліс, 53:16, 70 ұпай.
Команданы сол кезде Уайт Талғаев басқарды, маусымның ең үздік бомбардиры 17 голмен Гурам Макаев болды. 2002 жылы «Атырау» нәтижені қайталады — тағы екінші орын, 63 ұпай, — ал ең үздік бомбардир 11 допымен Виталий Кицак болды. Бұдан кейін клуб чемпионат медалін алған жоқ.
2003 жылы команда төртінші, 2004 жылы бесінші болды, содан бері бесінші орыннан жоғары көтерілген емес. Жоғарғы дивизиондағы 24 аяқталған маусымда «Атырау» алғашқы бестікке алты рет кірді, оның төртеуі — сол алғашқы төрт жыл.
| Маусым | Орын | О | Ж-Т-Ұ | Доп | Ұпай | Матчына |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2001 | 2 | 32 | 21-7-4 | 53:16 | 70 | 2,19 |
| 2002 | 2 | 32 | 19-6-7 | 43:22 | 63 | 1,97 |
| 2003 | 4 | 32 | 16-5-11 | 48:42 | 53 | 1,66 |
| 2004 | 5 | 36 | 20-11-5 | 49:31 | 71 | 1,97 |
| 2005 | 10 | 30 | 10-7-13 | 32:36 | 37 | 1,23 |
| 2006 | 14 | 30 | 8-5-17 | 25:47 | 29 | 0,97 |
| 2007 | 14 | 30 | 8-6-16 | 29:39 | 30 | 1,00 |
| 2008 | 15 | 30 | 3-10-17 | 22:54 | 19 | 0,63 |
| 2009 | 6 | 26 | 11-7-8 | 37:29 | 40 | 1,54 |
| 2010 | 5 | 32 | 13-5-14 | 36:44 | 44 | 1,38 |
| 2011 | 10 | 32 | 8-10-14 | 28:43 | 34 | 1,06 |
| 2012 | 11 | 26 | 7-6-13 | 16:32 | 27 | 1,04 |
| 2013 | 8 | 32 | 10-11-11 | 26:38 | 41 | 1,28 |
| 2014 | 9 | 32 | 10-7-15 | 30:43 | 37 | 1,16 |
| 2015 | 5 | 32 | 11-12-9 | 31:33 | 45 | 1,41 |
| 2016 | 8 | 32 | 10-9-13 | 35:39 | 39 | 1,22 |
| 2017 | 8 | 33 | 10-8-15 | 34:54 | 38 | 1,15 |
| 2018 | 9 | 33 | 9-9-15 | 34:47 | 36 | 1,09 |
| 2019 | 11 | 33 | 6-8-19 | 25:58 | 26 | 0,79 |
| 2021 | 11 | 26 | 7-7-12 | 25:40 | 28 | 1,08 |
| 2022 | 11 | 26 | 7-8-11 | 30:39 | 29 | 1,12 |
| 2023 | 7 | 26 | 8-10-8 | 24:27 | 34 | 1,31 |
| 2024 | 7 | 24 | 9-8-7 | 28:20 | 35 | 1,46 |
| 2025 | 13 | 26 | 4-7-15 | 22:45 | 19 | 0,73 |
| 2026* | 12 | 22 | 3-11-8 | 17:24 | 20 | 0,91 |
Кестедегі ұпайлар дереккөзден алынбай, жеңістер мен тең ойындардан есептелген, оның себебі бар. 2011, 2013, 2014 және 2015 жылдарға онда екі саннан тұр — мысалы, 2014 маусымына 25 және 37, — өйткені чемпионат екі кезеңге бөлініп, ұпайдың бір бөлігі көшірілетін. 2017 жылға айырма басқаша: клубтан үш ұпай алынып тасталған, кестеде алаңда жиналған 38-дің орнына 35 тұр. Клубтың 24 маусымдағы медианалық орны — тоғызыншы.
| Кезең | Маусым | Матч | Ұпай | Матчына | Орындар |
|---|---|---|---|---|---|
| 2001—2004 | 4 | 132 | 257 | 1,95 | 2—5 |
| 2005—2008 | 4 | 120 | 115 | 0,96 | 10—15 |
| 2009—2019 | 11 | 343 | 407 | 1,19 | 5—11 |
| 2021—2025 | 5 | 128 | 145 | 1,13 | 7—13 |
Әрі қарай «Атырау» кубок финалына тағы төрт рет шықты — 2017, 2018, 2019 және 2024 жылдары — және төртеуінде де ұтылды. Ұтылған финал саны бойынша турнирде одан асқан клуб жоқ, бұл Қазақстан кубогы туралы материалда талданған. 2010 жылғы Суперкубок финалы да ұтылған. Жалғыз алынған трофей мен екі күміс 2001, 2002 және 2009 жылдарға тиеді.
Еуропада клуб алты матчта бір доп соқты
| Маусым | Турнир | Қарсылас | Ел | Үйде | Қонақта | Жалпы |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2002/03 | УЕФА кубогы | Матадор | Словакия | 0:0 | 0:2 | 0:2 |
| 2003/04 | УЕФА кубогы | Левски | Болгария | 1:4 | 0:2 | 1:6 |
| 2010/11 | Еуропа лигасы | Дьёр | Венгрия | 0:3 | 0:2 | 0:5 |
Еурокубокқа «Атырау» үш рет ілікті және бірде-бір рет іріктеуден әрі өткен жоқ. Алғашқысы, 2002/03 УЕФА кубогы, оған Еуропадағы жалғыз ұпайын берді: үйде словак «Матадорымен» 0:0, қонақта 0:2.
Бір жылдан кейін «Атырау» София «Левскиіне» Атырауда 1:4, Софияда 0:2 есебімен ұтылды. Сол алғашқы матчтағы доп клубтың еурокубоктағы жалғыз голы болып қалды. Үшінші әрі соңғы әрекет 2010 жылы болды: венгр «Дьёрімен» үй ойынын «Атырау» алаңда емес, техникалық нәтижемен 0:3 есебінен, ал қонақтағысын 0:2 есебінен ұтылды.
Үш әрекеттің қорытындысы: алты матч, бірде-бір жеңіс жоқ, бір тең ойын, бес жеңіліс және доп айырмасы 1:13. Салыстыру үшін: ел чемпионатында клуб 24 маусымда 723 матч өткізіп, оның 245-ін ұтқан.
22 турдағы он бір тең ойын: мұндайы болмаған
2026 жылғы 1 қыркүйектегі сурет бойынша «Атырау» он екінші: 22 матч, үш жеңіс, он бір тең ойын, сегіз жеңіліс, 17:24 және 20 ұпай. Маусым ойындарының дәл жартысы тең есеппен аяқталды, ал клубтың бұрынғы ең жоғары үлесі — 38,5 пайыз, 2023 маусымның 26 матчындағы он тең ойын. Бұл чемпионатта командалардың ұпайды қайдан алатыны бөлек есептелген.
Дереккөздегі клуб карточкасы бұл ретте он екінші емес, 13-ші орынды көрсетеді. Айырманы біз тегістемейміз: кестеде 20 ұпайда бірден үш команда тұр — «Атырау», «Ертіс» және «Қайсар». Не сәйкес келмейтіні — суреттің күні ме, әлде сұрыптау реті ме — дереккөзден көрінбейді, оны біз ойдан құрамаймыз. «Атыраудың» қазіргі көрсеткіші — матчына 0,91 ұпай.
«Каспий маңы», 170 жіберілген допқа 47 гол және он тоғыз жыл клубсыз
2000 жылға дейін қалада футбол болған. 1980 жылдан 1981 жылға дейін «Прикаспиец» командасы КСРО екінші лигасында ойнап, онда 74 матч өткізді, 47 доп соғып, 170 доп жіберді. Алғашқы маусымда ол 19-шы, екіншісінде 18-ші орын алды.
Оның ең ірі жеңісі — 1980 жылы алматылық СКИФ-ті 3:0 ұтуы, ең ірі жеңілісі — бір жылдан кейін өскемендік «Восток-Алтыннан» 0:7. 1981 маусымнан кейін команда жабылды, келесі он тоғыз жыл қалада клуб болған жоқ.
Дереккөз дәл осы жерде өз-өзімен қайшы келеді, оны тікелей айтқан жөн. «Атыраудың» жетістіктер тізімінде 1996 жылғы Бірінші лига қоласы тұр — сол беттің мәтіні бойынша клуб 1996 жылы болмаған кезде: ол 1981 жылдан кейін жабылып, 2000 жылы қайта құрылған. Біз бұл екі тұжырымның арасынан таңдау жасамаймыз және бірде-бірін алып тастамаймыз.
Маусым соңына дейін нені есте ұстау керек
Үй матчтарын «Атырау» «Мұнайшы» стадионында өткізеді: ол 1950 жылғы 1 мамырда ашылып, 1999 жылы толық қайта салынған. Сыйымдылығы 8660 орын, алаңы 105-ке 68 метр, жабыны жасанды. 2019 жылы клуб лигадан шықты, 2020 жылы Бірінші лиганың екінші конференциясын ұтып, қайта оралды.
Жоғарғы дивизиондағы 24 маусымда клуб 723 матч өткізді: 245 жеңіс, 189 тең ойын, 289 жеңіліс, 762 соғылған допқа қарсы 918 жіберілген доп, 924 ұпай. Бір кубок пен екі күміс 2001, 2002 және 2009 жылдарға тиеді. Қайта оралуға тұрарлық ең жақын күн — 2026 маусымның соңы: тең ойындардың жартысы соңғы турға дейін сақталса, бұл «Атырауда» алдыңғы 24 маусымның бірде-бірінде болмаған көрсеткіш болады.
