Жиырма үш жастағы шың, оған ол қайта жақындай алмады

Дмитрий Карпов Афиныдағы олимпиада онсайысында 8725 ұпай жинап қола алды. Бұл нәтиже оның жеке рекорды және Азия рекорды болып қалды. Ол кезде оған жиырма үш жаста еді, ал мансабының қалған он жылында ол өз шыңына жүз алпыс ұпайдан жақын келе алмады. Барлығы онда ірі турнирлердің үш медалі бар, әрі үшеуі де қола. Мұндай мансап көтерілу емес, бір шың және одан кейінгі ұзақ құлдырау болып оқылады — онсайыс үшін бұл ереже, ерекшелік емес.

Афины: 8725 және Азия рекорды

Афиныдағы онсайысты Карпов үшінші болып аяқтады. 8725 ұпай екі күнде өткен он түрден жиналды, әрі жүгіру түрлерінде ол әсіресе жылдам болды. Жүз метрді ол 10,50 секундта — 2,2 метр/секунд соққан желмен — жүгіріп өтті. Мұндай секунд онсайысқа ғана емес, спринтерлік жарыстың жартылай финалына да жарайды. Төрт жүз метрді 46,81 секундта аяқтады: бұл алдында тағы тоғыз түрі бар адамның емес, тегіс жүгірудегі маманның деңгейі. Ұзындыққа секіруде 7,81 метр көрсетті, әрі осы бір түр оған 1012 ұпай берді.

Онсайысшы үшін тегіс жүгірудегі мұндай секундтар — қарсыластардың лақтырумен өтеуі қиын күшті жағы. Дәл жылдамдық оны әлі күнге дейін тұрған Азия рекордына шығарды. Мәселе мынада: бұл соманы ол бірде-бір рет қайталай алмады. Онсайыс жалпы нәтиже ең үздік түрге емес, сәтсіз түрдің болмауына тәуелді болатындай құрылған: сырықта немесе дискіде бір сәтсіз талпыныс жеткілікті, сома екі жүз ұпай жоғалтады.

Әлем чемпионаттарының екі қоласы

Афиныға дейін бір жыл бұрын Карпов әлем біріншілігінің тұғырында тұрған: 2003 жылы Парижде 8374 ұпаймен үшінші орын алды. Оған жиырма екі жаста еді, ал онсайысшы үшін бұл ерте тұғыр — түр жас талғайды деп саналады, өйткені бірден он пәнде жиналған техниканы талап етеді. Олимпиададан үш жыл өткенде ол нәтижесін Осакада қайталады: тағы да үшінші орын, бұл жолы 8565 ұпаймен. Осака оның мансабындағы екінші ірі нәтижесі және ірі турнирдегі соңғы медалі болды.

8300 ұпайдан жоғары соманы Карпов төрт рет жинады: 2003, 2004, 2006 және 2007 жылдары. Олардың бәрі бес жылдық кезеңге сыяды, әрі сол кезең ірі турнирлердің үш медалін де қамтыды. 2007 жылдан кейін мұндай сома онда болған жоқ, ол тағы жеті маусым өнер көрсетсе де.

Азия ойындары: төрт талпыныстан үш медаль

Континенттік деңгейде Карпов тұрақтырақ болды. 2002 жылы Пусанда 7995 ұпаймен күміс алды, 2006 жылы Дохада 8384-пен алтын жеңді, 2010 жылы Гуанчжоуда — тағы алтын, енді 8026-мен. Осы екі алтын соманың айырмасы көрсеткіш: төрт жылда ол үш жүзден астам ұпай жоғалтты, сонда да жеңді. Төртінші талпыныс, Инчхон-2014, тек төртінші орын берді. Бөлек тұрғаны — 2013 жылғы Пунадағы Азия чемпионаты: онда ол отыздан асқан шағында 8037 ұпаймен жеңді.

Кесте нені көрсетеді

Нәтижелер бағанында үш рет «аяқтамады» деп тұр — Хельсинки-2005, Бейжің-2008 және Мәскеу-2013. Онсайыс үшін бұл әдеттегі жағдай: жарыс екі күн және он түр бойы жүреді, ал бір жарақат бүкіл турнирді аралық нәтижесіз жабады. Бірақ он үш стартқа үш шығып қалу Карповтың әр төртінші ірі турнирін дерлік аяғына дейін жеткізбегенін білдіреді.

Бөлек желі — олимпиадалық. Афины қоласынан кейін оның тағы екі Олимпиадасы болды, әрі екеуі де нашар өтті: Бейжіңде ол шығып қалды, Лондонда 7926 ұпаймен 18-ші орында аяқтады. Яғни қатарынан үш ойында оның нәтижесі тек төмендеді, ал алғашқы талпынысы ең үздігі болып қалды. Афины мен Лондонның арасындағы айырма сегіз жүз ұпай — соманың оннан бір бөлігіне жуық.

Алғашқысы мен соңғысының арасындағы он екі жыл

Ірі турнирдегі алғашқы медалін Карпов 2002 жылы Пусанда алды, соңғы стартын 2014 жылы Инчхонда өткізді. Онсайысшы үшін жоғары деңгейдегі он екі жыл — ұзақ мерзім. Түр бір мезгілде жылдамдықты, күшті және төзімділікті талап етеді, ал ағза кез келген жеке пәндегіден жылдам тозады. Карпов 1981 жылғы 23 шілдеде Қарағандыда туған.

Оның мансабы 2007 жылмен бөлінеді. Оған дейін — үш қола және 8300-ден асқан төрт сома. Одан кейін — ірі турнирлерде бірде-бір медаль және бірде-бір мұндай сома жоқ, ол тағы жеті жыл өнер көрсетсе де.

Онсайысты неге бөлек спорт түрі санайды

Онсайысты орындармен емес, ұпаймен бағалайды: әр нәтижеге кесте бойынша сома есептеледі, ал олар жалпы қорытындыға жиналады. Сондықтан Карповтың 8725 ұпайы — он жеңіс емес, он лайықты нәтиже, олардың бір бөлігі көрнекті. 10,50-дегі жүз метр, 46,81-дегі төрт жүз метр және ұзындыққа 7,81 метр оған қалған алты түр шашып алмауға тиіс қор берді.

Оның мансабының ерекшелігі де осында. Онсайысты жеңгеннен гөрі құлату оңай: он үш стартта үш шығып қалу дәл сол себептен, бірінші күнгі бір жарақат жеткілікті. Ал ең үздік соманы қайталау қиын, өйткені ол үшін он түрдің бәрі бір уик-эндте бірдей жақсы күйде болуы керек.

Ешкім қозғамаған рекорд

Ольга Шишигина Сиднейде алтын алғаннан төрт жыл өткенде Карпов қоласын әкелді. Сол мансаптан қалған басты нәрсе — 8725 саны. Ол Азия рекорды және ұлттық бағдар ретінде тұр, әрі содан бері бірде-бір қазақстандық онсайысшы оған жақындаған жоқ. Ол жиырма үш жаста қойылды және бастау емес, шек болып шықты. Мұндай рекордтар ұзақ жасайды: оларды жолдың соңында емес, бәрі бір мезгілде сәйкес келген сәтте қояды.

Ольга Рыпакова сияқты, Карпов та елдің жеңіл атлетикадағы санаулы олимпиада жүлдегерлерінің бірі. Үш қола — біреуі олимпиадалық, екеуі әлемдік — жеңіл атлетикада бар болғаны бес олимпиада медалі бар ел үшін сирек жинақ. Карпов солардың бірін әкелді, әрі мұны бағдарламаның ең еңбексіңірер түрінде жасады, онда бәрінде лайықты және бір нәрседе көрнекті болу керек.