Әлемдік тур командасы бар, ал өз жарысы жоқ ел
Алматы Туры жеті рет өтті және бірде-бір сырттан келген жеңімпаз бермеді, ал 2019 жылдан кейін жарыс жоғалды. Қазақстан велокүнтізбесінен не қалды.
2024 жылдың маусымында Алматы Азия чемпионатын қабылдады, ал Фёдоров пен Груздев жеке жарыстың алғашқы екі орнын алды. Бұл соңғы онжылдықтағы ең үлкен велоспорт оқиғасы болды. Дәл сол себепті оны ерекше жағдай деп атаған жөн: UCI Asia Tour күнтізбесінде Қазақстан қабылдайтын бірде-бір жарыс жоқ.
Азия екі рет келді, екеуінде де кетіп қалды
Континенттік біріншілікті ел екі рет қабылдады. 2014 жылы Астанадағы «Сарыарқа» велодромында тректік бөлігі, 2024 жылы Алматыда шоссе бөлігі өтті. Арада сегіз ай өткен соң чемпионат Таиландқа кетті, ал Фёдоров пен Груздев жеке жарыстағы дублін бөтен трассада қайталады.
Айырмашылық мынада: чемпионат — келіп-кететін оқиға, күнтізбелік жарыс — тұрақты меншік. Қазақстанда UCI WorldTeam мәртебесіндегі команда бар, ал өз жарысы жоқ. 2025 жылғы Asia Tour маусымында 25 жарыс он елде өтті, олардың көбі Қытай мен Жапонияда.
Алматы Туры: жеті жарыс, жеті өз жеңімпазы
Алматы Туры алғаш рет 2013 жылғы 6 қазанда өтті. Келісімге UCI, қала әкімдігі және велоспорт федерациясы қол қойды, жарыс қарапайым 1.2 санатын алды және қала даңғылдары бойындағы 31 шақырымдық шеңберде жүрді. Алты айналым жоспарланды, бесеуі жүрілді — 155 шақырым. Жеңімпаз — Максим Иглинский.
Одан әрі жарыс өсті. 2014 жылы 1.1 санатына көтерілді, 2017 жылы екі кезеңнен тұратын 2.1 санатындағы көп күндікке айналды. Луценко қатарынан төрт рет жеңді, ал 2015 жылы жалғыз келіп, Astana бойынша сепкері Фабио Аруды 49 секундқа артта қалдырды.
| Жыл | Қашан | Санат | Жеңімпаз | Қай команда үшін |
|---|---|---|---|---|
| 2013 | 6 қазан | 1.2 | Максим Иглинский | Қазақстан құрамасы |
| 2014 | 5 қазан | 1.1 | Алексей Луценко | Astana |
| 2015 | 4 қазан | 1.1 | Алексей Луценко | Astana |
| 2016 | 2 қазан | 1.1 | Алексей Луценко | Astana |
| 2017 | қыркүйек | 2.1 | Алексей Луценко | Astana |
| 2018 | қыркүйек | 2.1 | Давиде Виллелла | Astana |
| 2019 | 30-31 тамыз | 2.1 | Юрий Натаров | Astana |
Оң жақ бағанда ең маңыздысы тұр. Жеті жылда жарысты сырттан келген гонщы бірде-бір рет жеңген жоқ: алты жеңіс Astana командасында, жетіншісі ел құрамасында. Тізімдегі жалғыз қазақстандық емес гонщы, итальяндық Давиде Виллелла, 2018 жылы Astana үшін жүрді. Команданың өзі қалай құрылғанын бөлек жаздық.
Шетелдіктер Алматы арқылы бәрібір өтті, және олардың бірі бөлек абзацқа тұрарлық. 2013 жылы екінші болып Сонни Колбрелли мәреге келді. Сегіз жылдан кейін, 2021 жылғы 3 қазанда, ол Париж — Рубе жарысын жеңді және сол маусымда топтық жарыста Еуропа чемпионы атанды. Тағы жарты жылдан соң итальяндыққа дефибриллятор орнатылды, ол енді жарысқа шыға алмады.
Старт жыл сайын ертерек ауысты, 2020 жылы мүлде болмады
Жарыс күндері бір бағытта жылжыды. Алғашқы төртеуі қазан айының басында, келесі екеуі қыркүйекте, ал жетіншісі 2019 жылғы 30 тамызда басталды. Сол жетіншісіне 21 клуб қатысты, оның төртеуі қазақстандық. Бірінші кезең «Алматы Арена» маңынан басталып, сонда аяқталды, ал екіншісі Әл-Фараби даңғылы арқылы 1691 метр биіктіктегі Медеуге көтерілумен бітті.
Екінші кезеңді Eurosport тікелей эфирде көрсетті, ал жарыс алдында федерация вице-президенті Аманбек Күлшіков жарыс беделінің айтарлықтай өскенін айтқан болатын. Бір жылдан кейін Алматы Туры пандемияға байланысты болмай қалды. Сегізінші жарыс 2021 жылы да, одан кейін де өткен жоқ.
Қалғаны — маусым айындағы екі старт
Ел чемпионаты да дәл сол 2020 жылы, дәл сол себеппен жоғалды. Айырмашылығы — ол қайта оралды. 2021 жылдан бері топтық жарыс пен жеке жарыс жыл сайын өтеді, және бұл — Қазақстан өз аумағында тұрақты өткізетін жалғыз шоссе старттары.
| Жыл | Топтық жарыс | Жеке жарыс |
|---|---|---|
| 2019 | Алексей Луценко | Алексей Луценко |
| 2020 | өткізілмеді | өткізілмеді |
| 2021 | Евгений Фёдоров | Даниил Фоминых |
| 2022 | Евгений Гидич | Юрий Натаров |
| 2023 | Алексей Луценко | Алексей Луценко |
| 2024 | Дмитрий Груздев | Дмитрий Груздев |
| 2025 | Евгений Фёдоров | Евгений Фёдоров |
Тізім қысқа. Бес жылда он атақ алты гонщыға бөлінді: Фёдоровта үшеу, Груздев пен Луценкода екеуден, Гидич, Фоминых және Натаровта бір-бірден. Дәл сол Натаров соңғы Алматы Туры жарысын жеңген, ал үш жылдан кейін ел чемпионы атанған — жеке жарыста.
Әзірге білмейтініміз
Алматы Туры неге қайта оралмағаны ашық дереккөздерден шықпайды. 2020 жылдан кейін жарысты жабу туралы да, қайта бастау жоспары туралы да ешкім хабарламады. Ол жай ғана күнтізбеде көрінбей кетті. Көрші елдерде жағдай басқаша: 2023 жылы Өзбекстан төрт жарыс, Әзербайжан бір жарыс қабылдады.